ABD’de Yapay Zekâ Alarmı: “Gizli Denetim Sistemi Kuruluyor”

ABD merkezli ZNetwork, ekonomist ve yorumcu Jeffrey Wernick’in, Trump yönetiminin yapay zekâya ilişkin yeni kararına yönelik eleştirilerini gündeme taşıdı. Wernick’e göre Washington, “inovasyon ve güvenlik” söylemi altında, yapay zekâ alanında görünmeyen ancak güçlü bir denetim mekanizması inşa ediyor.

Wernick, ABD yönetiminin resmî olarak bir “lisans sistemi” kurmadığını savunsa da, Ulusal Güvenlik Ajansı’na bazı gelişmiş yapay zekâ modellerini gizli kriterlerle belirleme yetkisi verdiğine dikkat çekiyor. Bu modellerin yayımlanmadan önce hükümetin incelemesine açılması, uzmanlara göre teknolojik gelişimin şeffaf kurallar yerine kapalı kapılar ardında yönlendirilmesi anlamına geliyor.

Makalede, bu yapının klasik devlet baskısından farklı işlediği vurgulanıyor. Şirketler doğrudan zorlanmıyor; ancak devletin satın alma gücü, ortaklık imkânları ve “güvenilir ortak” statüsü üzerinden piyasada öyle bir düzen kuruluyor ki, iş birliğini reddetmek şirketler açısından ekonomik olarak ağır sonuçlar doğurabiliyor.

Wernick, bu durumu eski ABD Başkanı Dwight Eisenhower’ın “askerî-sanayi kompleksi” uyarısıyla ilişkilendiriyor. Ona göre bugün benzer yapı, çelik ve füzeler yerine matematiksel modeller, istatistiksel sistemler ve yapay zekâ altyapısı üzerinden yeniden şekilleniyor.

Makalede ayrıca Edward Snowden’ın ifşa ettiği kitlesel gözetim programlarına da atıf yapılıyor. Wernick’e göre geçmişte gizli yürütülen gözetim uygulamaları, bugün “resmî ortaklık” adı altında açık bir sisteme dönüştürülüyor.

Yazıda, yapay zekânın insanların iletişim kurduğu, çalıştığı, öğrendiği ve yönetildiği temel altyapıya dönüşmesiyle birlikte şu soru öne çıkarılıyor: Kurallar gizliyse, kapı bekçileri seçilmemişse ve katılım teknik olarak gönüllüyse, reddetmenin bedeli olduğu bir düzende geriye ne kadar özgürlük kalır?

Not: Yazıda aktarılan görüşler ZNetwork’te yayımlanan makaleye ve Jeffrey Wernick’in değerlendirmelerine dayanmaktadır.