Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın, Ankara’daki NATO Zirvesi’nde ABD Başkanı Donald Trump’a yönelik yaklaşımında dikkat çekici bir değişim yaşandı. Müttefikler, geçmişte Trump’ı yatıştırmaya ve yeni bir kriz çıkmasını önlemeye odaklanırken, bu kez daha temkinli fakat özgüvenli bir tavır sergiledi.

Politico’nun analizine göre, Avrupa başkentleri artık savunma harcamalarını Washington’u memnun etmek için değil, kendi güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için artırdıkları mesajını veriyor.

Lüksemburg Dışişleri Bakanı Xavier Bettel, zirveye Trump’ı memnun etmek için gelmediğini belirterek, “Buraya yalnızca caydırıcılığa dayalı güvenlik sorumluluğumuzu yerine getirmek için geldim. Yapmamız gerekeni yaptık” ifadelerini kullandı.

İsmi açıklanmayan üst düzey bir NATO diplomatı da benzer bir değerlendirmede bulunarak, “Trump yüzünden sürekli paniğe kapılmaktan yoruldum. Bunu kendimiz için yapmak zorundayız” dedi.

Trump’ın Tehditleri Müttefikleri Baskı Altında Tuttu

Son bir yılda Trump’ın Grönland’ı ABD kontrolüne alma yönündeki açıklamaları, Almanya’dan Amerikan askerlerini çekme planı ve NATO’nun ortak savunma ilkesini sorgulayan sözleri, ittifak içinde ciddi baskı oluşturdu.

Bu nedenle NATO üyeleri Ankara’daki zirveye yeni bir krizin önüne geçme hedefiyle geldi. Zirvede 32 NATO lideri, insansız hava araçları gibi yeni askeri kabiliyetlere yatırım yapılmasını, İran’ın nükleer silah edinmemesi gerektiğini ve 50 milyar doları aşan yeni savunma tedarik anlaşmalarını içeren ortak bildiriyi kabul etti.

Bu adımların önemli bir kısmı, Trump’ın uzun süredir dile getirdiği savunma harcamalarını artırma taleplerine cevap niteliği taşıdı.

Zirve sonunda Trump ise toplantılardan memnun ayrıldı. ABD Başkanı gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bugünü tanımlayan tek kelime birliktir” dedi. Zirveyi “harika bir toplantı” olarak nitelendiren Trump, liderler arasında “sevgi” atmosferi bulunduğunu savundu.

Zirvenin İlk Günü Gergin Başladı

Ancak zirvenin başlangıcında hava çok daha gergindi. Trump, savunma harcamalarını yetersiz bulduğu NATO üyelerini ve İran savaşında Washington’a destek vermeyen müttefiklerini sert sözlerle eleştirdi.

ABD Başkanı ayrıca Grönland’ın Danimarka’dan alınması yönündeki eski söylemini yeniden gündeme taşıdı. Düşük savunma harcamaları nedeniyle İspanya’yı da ticari yaptırımlarla tehdit etti.

Trump, NATO’dan memnun olmadığını belirterek, Grönland meselesi ve İran konusunda müttefiklerin ABD’ye yeterince destek vermediğini söyledi.

Buna rağmen Politico’ya göre, Avrupalı müttefikler bu kez Trump’ın çıkışlarından eskisi kadar etkilenmedi. Letonya da dahil olmak üzere birçok ülke Danimarka’ya destek verdi.

Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkevics, “Grönland, Danimarka’nın ayrılmaz bir parçasıdır” dedi. İzlanda Başbakanı Kristrun Frostadottir ise “Çizgiler nettir. Grönland, Grönland halkınındır” ifadelerini kullandı.

Belçika Başbakanı Bart De Wever de İran’a yönelik Amerikan operasyonlarına değinerek, Tahran’ın nükleer silah edinmesini engelleme amacını haklı bulduğunu ancak operasyonun planlama ve uygulama açısından sorunlu göründüğünü söyledi.

Kapalı Oturumda Daha Yumuşak Bir Trump

Toplantıya katılan iki kaynağa göre Trump, liderlerle yaptığı kapalı oturumlarda kamuoyu önündeki sert açıklamalarına kıyasla daha ölçülü bir üslup benimsedi.

Trump’ın Polonya, Almanya ve Baltık ülkelerini savunma harcamalarını artırmaları nedeniyle övdüğü belirtildi. Bazı ülkelerin yeterince harcama yapmadığını yine söylese de İspanya’yı isim vererek hedef almadı ve Grönland meselesini gündeme getirmedi.

Zirvenin ardından Trump, toplantı salonunda ABD’ye yönelik “saygı ve sevgi” gördüğünü öne sürdü. ABD Başkanı, liderlerin kendisine ve ülkesine büyük ilgi gösterdiğini söyledi.

Avrupa Kendi Gücüne Daha Fazla Güveniyor

Politico’ya göre, ittifaktaki ton değişiminin asıl nedeni Trump’ı memnun etme isteği değil, Avrupa’nın kendi askeri kapasitesine duyduğu güvenin artması.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in de liderler toplantısında transatlantik bağların önemine vurgu yaptığı, ancak savunma harcamalarının artırılmasının öncelikle Avrupa’nın kendi çıkarına olduğunu belirttiği aktarıldı.

Lüksemburg Dışişleri Bakanı Bettel, Trump’ın yıllardır yaptığı açıklamaların Avrupa’ya kendi güvenliğini sağlama konusunda önemli bir ders verdiğini söyledi. Bettel, Avrupa’nın gerekli imkânları oluşturmak istediğini, bunun Trump’a gösteriş yapmak ya da onu memnun etmek için yapılmadığını ifade etti.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü kıdemli araştırmacısı ve eski NATO yetkilisi Ed Arnold’a göre, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması, ABD’nin müttefikleri üzerindeki baskı gücünü azaltıyor.

NATO’nun geçici verilerine göre Avrupa ülkeleri ve Kanada’nın savunma harcamaları geçen yıl yüzde 20 arttı. 2026’da bu rakamın yüzde 11 daha yükselmesi bekleniyor. Böylece ABD dışındaki 31 NATO üyesinin ittifakın toplam savunma harcamalarındaki payı yüzde 43’e ulaştı.

Arnold, Avrupalı ülkelerin ABD’nin NATO’dan kısa vadede çekilmesini istemediğini, ancak geçen yıla kıyasla Trump’a yönelik tutumlarında belirgin bir değişim yaşandığını söyledi.

Uzmanlara göre Trump’ın Almanya’dan asker çekme planlarında geri adım atması ve Grönland konusundaki söylemlerini hayata geçirememesi, Avrupalı müttefiklerin bu tür tehditlere artık daha kuşkuyla yaklaşmasına yol açtı.

İsmi açıklanmayan bir NATO diplomatı da Trump’ın son eleştirilerinin ittifak içinde şaşkınlık yaratmadığını belirterek, “Bunları hâlâ ciddiye almak gerekiyor ancak artık eskisi kadar ciddiye alınmıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Diplomat, Trump’ın tekrar eden tehditlerini “yalancı çoban” hikâyesine benzetti.

Belçika Savunma Bakanı Theo Francken ise Avrupa’nın mevcut savunma yatırımlarıyla beş ila on yıl içinde kendi konvansiyonel savunmasını büyük ölçüde üstlenebilecek kapasiteye ulaşacağını söyledi.

Francken, zirve sonrası yaptığı paylaşımda, geçen yılki NATO Zirvesi’nde Trump’ın öfkesinden duyulan korkunun bu yıl büyük ölçüde azaldığını belirtti. Avrupa ordularının hızla güçlendiğini vurgulayan Francken, “Bunu artık Trump’ı yatıştırmak için değil, yeniden kazandığımız Avrupa özsaygısı için yapıyoruz. Bu kıta bizim evimiz” dedi.

Bu makalede yer alan görüş ve ifadeler yazarına ait olup Tevhid Haber’in yayın politikasını yansıtmayabilir.