Türkiye, 2002-2004 döneminde askerî bir darbenin eşiğinden döndüğünü ancak birkaç yıl sonra öğrendi. Mart 2007'de Nokta dergisinin "Özden Örnek Günlükleri"ni yayımlaması bu "öğrenim süreci"nin başlangıcını oluşturdu. Ardından Haziran 2008'de,Taraf 'ta Mehmet Baransu "Cumhuriyet Çalışma Grubu" belgesini yayımladı. Bu belge, 28 Şubat'ın planlayıcısı olan Batı Çalışma Grubu'nun bir benzerinin, 2002'den itibaren dönemin Jandarma Genel Komutanı, şimdinin Ergenekon sanığı Şener Eruygur'un yönetiminde faaliyet gösterdiğini ortaya koyuyordu. Ergenekon soruşturmasının ilerlemesi de, 2003-2004 dönemine ait Sarıkız, Ayışığı, Eldiven ve benzeri darbe planlarıyla ilgili yeni bilgi ve belgelerin kamuoyuna yansımasına yol açtı. Ve nihayet Ocak 2010'da, yine Taraf' ta Balyoz belgeleri yayımlandı. 2002 ve 2003'te Birinci Ordu Komutanlığı'nda bir askerî müdahale hazırlığı yapıldığını düşündüren bu belgeler, çok geçmeden, Türkiye tarihinin ilk büyük darbe davasına zemin oluşturdu.

"WikiLeaks Türkiye Belgeleri"ni, 2002-2004 döneminde sivilasker ilişkileri konusundaki Amerikan resmî algısını anlamak amacıyla taradığımızda, özellikle dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hilmi Özkök üzerinden yapılan çeşitli değerlendirmelere rastladık. O değerlendirmelerden biri, 6 Haziran 2003 tarihli, "GİZLİ" ibareli telgraf. Dönemin ABD Ankara Büyükelçisi W. Robert Pearson'ın bizzat kaleme aldığı anlaşılan telgrafın uzun ve açıklayıcı bir başlığı var: "Türkiye Cumhuriyeti'ni tanımlamak: Genelkurmay ve hükümet kendi içlerinde ve birbirleriyle mücadele ediyorlar."

Biz bu telgrafı okurken, iki ayrı olayı aklımızda tuttuk. Birincisi, Genelkurmay Başkanı Özkök'ün 26 Mayıs 2003'te düzenlediği ve özellikle Cumhuriyet gazetesinin o meşhur "Genç Subaylar Rahatsız" manşetini eleştirdiği basın toplantısıydı, ki Büyükelçi Pearson'ın bu basın toplantısına ilişkin değerlendirmesi zaten telgrafın da çıkış noktası. Aklımızda tuttuğumuz ikinci unsur ise, Pearson'ın bu satırları, Genelkurmay Başkanı Özkök ile dönemin Birinci Ordu Komutanı Çetin Doğan arasında yapılan "mutasavver darbe" konulu görüşmeden bir hafta kadar sonra kaleme almış olduğuydu. O görüşme, 2003 mayısının sonunda, Harp Akademileri'nde oynanan bir harp oyunundan hemen sonra, Özkök'ün talebiyle gerçekleşmişti. Balyoz Davası sanığı Doğan bu görüşmeyi, 6 Nisan 2010'da avukatı aracılığıyla basına ilettiği mektupta şöyle anlattı: "Bana sorduğu ilk soruyu çok iyi anımsıyorum. Sorusu, 'Birinci Ordu içinde bazı emekli orgenerallerin ve bazı sivillerin de bulunduğu bir grup tarafından ihtilal hazırlıkları yapıldığı yolunda bilgiler geldiği, ve bunun doğru olup olmadığı' şeklindeydi. Sorusunun benim için çok aykırı olması nedeniyle biraz nezaket sınırlarını da aşarak, kendisine çok net bir cevap verdim. Verdiğim cevabın sadece ilk cümlesini vermekle yetineceğim. 'Ben daima meşru sınırlar içerisinde bulundum ve bulunmaya da devam edeceğim.'"

Şimdi telgrafa geçebiliriz. Özkök'ün Doğan'a, "Selimiye'de darbe hazırlığı yapıldığına ilişkin bilgiler var" demesinden bir hafta sonra, Büyükelçi Pearson'ın Washington'a yazdıklarını birlikte okuyalım.

Gerilim çok yüksek, müdahale çok zor

(1)ÖZET: Genelkurmay Başkanı Özkök'ün üst rütbeliler arasındaki memnuniyetsizliği kontrol altına alma, bir yandan da iktidardaki AK Parti'yi laiklik karşıtı eğilimlere ilişkin algılar konusunda uyarma gayreti her iki hedefe ulaşmayı da başaramadı. Askeriye ile AK Parti arasındaki ve her ikisinin de kendi içindeki gerilimler sürerken, biz güçlerin mevcut dizilişine baktığımızda, ordunun bir hükümet değişikliğini zorlama olasılığı görmüyoruz. ÖZETİN SONU.

Avrasyacı bir grup generalin baskısı

(2) Genelkurmay Başkanı Özkök'ün 26 mayısta, seçilmiş bazı gazetelerin temsilcilerine yönelik bir brifing yoluyla yaptığı siyasi uyarı, Türk Genelkurmayı'nın mutsuz olduğunun yeni bir kanıtıydı:

»(Genelkurmay) kendi içinde mutsuz (Özkök, irtibatta olduğumuz geniş bir yelpazeden gazeteci, siyasetçi ve ulusal güvenlik uzmanının bize "Avrasyacı, statükocu, askerî alımlar gizli tutulsuncu görüşlere sahip" diye tarif ettiği, altı ile sekiz civarında bir grup üst rütbeli subay tarafından baskı altında tutuluyor; öteki Türk Genelkurmay yetkilileri, mesela Özkök'le yakın bağlantısı olan J-5 Andlaşmalar (Burada Büyükelçi, ilgili dairenin eski ismini kullanmış; Genel Plan ve Prensipler Dairesi kastediliyor) Başkanı Hava Tümgeneral Ajar (Büyükelçi, soyadını yanlış yazmış; Suphi Acar kastediliyor) da bize, Özkök'ün AK Parti'ye karşı fazla yumuşak olduğu yönündeki görüşlere katıldığını söyledi.

»(Genelkurmay), kendini muhafazakârdemokrat olarak tanıtan ama Türk Genelkurmayı'nın ve Kemalist müesses nizamın geri kalanının büyük kısmının (cumhurbaşkanlığı, yargının büyük bölümü, bürokrasi, ana muhalefetteki CHP, ve medya ile akademideki geniş çoğunluk) hem beceriksiz olmakla hem de İslamcı meşaleyi taşımakla suçladığı AK Parti hükümetinden mutsuz.

TSK, dünya hiç değişmesin istiyor

»(Genelkurmay) dünyanın değiştiği gerçeğinden, bu değişimin esnekliğinden ve hızından mutsuz.

»(Genelkurmay), ülkedeki değişimden mutsuz. Alttan gelen sosyal değişimin, bugüne dek çoğu tabu olan konular üzerine giderek artan tartışma özgürlüğünün, ve hükümetin AB Kopenhag kriterleri ile ilgili yeni reform paketini, askerlerin hâkimiyetindeki Milli Güvenlik Kurulu'nun incelemesine sunmama girişiminin gösterdiği gibi, sıradan Türklerin, ülkelerinin nereye gitmesi gerektiğine ilişkin düşüncelerinde, Türk ordusu cumhuriyetçi ahlâkın bir numaralı hakemi olma konumunu yitirmeye başlıyor.

 

TARAF