Artık savaşın etkileri yalnızca Gazze, Lübnan veya işgal altındaki topraklarla sınırlı kalmıyor; küresel ticaret yolları, enerji nakil hatları ve stratejik deniz geçitleri de doğrudan çatışmanın parçası haline geliyor.

İran'ın israile yönelik füze saldırılarının ardından Yemen de israil yönüne füze saldırısı düzenledi. Ancak Yemen'in attığı en dikkat çekici adım, Kızıldeniz'de israile yönelik tam deniz ablukası ilan etmesi oldu. Yemen yönetimi, israille bağlantılı tüm deniz hareketlerini askeri hedef olarak değerlendireceğini açıkladı.

Kızıldeniz neden kritik?

israilin dış ticaretinin önemli bir bölümü deniz yoluyla gerçekleştiriliyor. Akdeniz limanları Avrupa ile ticarette önemli rol oynarken, Kızıldeniz güzergahı Asya, Doğu Afrika ve Hint Okyanusu ile bağlantı açısından hayati önem taşıyor.

Eilat Limanı, israilin Kızıldeniz'e açılan tek doğrudan kapısı konumunda bulunuyor. Bu nedenle Babülmendep Boğazı'nda yaşanabilecek herhangi bir güvenlik sorunu, israilin ticaret yollarını doğrudan etkileyecek.

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan dünyanın en stratejik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor.

Her gün milyonlarca varil petrol ve petrol ürünü bu güzergâhtan taşınırken, Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin önemli bir kısmı da aynı rotayı kullanıyor.

Bu hattın güvenliğini kaybetmesi halinde gemiler Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşmak zorunda kalacak. Bu da taşıma sürelerini uzatırken yakıt, sigorta ve lojistik maliyetlerini önemli ölçüde artıracak.

Deniz ablukası tehdidi, israil açısından hem ekonomik hem de güvenlik boyutunda riskler doğuruyor.

Ticaret yollarındaki olası aksaklıklar ithalat ve ihracat maliyetlerini artırabilirken, deniz yollarının güvenliğinin sağlanması için daha fazla askeri kaynak ayrılması gerekecek.

Bu durum aynı zamanda ABD ve Batılı müttefiklerin bölgedeki askeri varlığını artırma baskısını da beraberinde getirebilir.

Ümit Burnu rotası neden maliyetli?

Kızıldeniz'in kullanılamaması durumunda gemiler Afrika'nın güneyinden dolaşmak zorunda kalıyor.

Bu rota ortalama 10 ila 14 gün daha uzun sürüyor.

Bu süre uzaması yalnızca zaman kaybı anlamına gelmiyor.

Yakıt tüketimi artıyor.

Mürettebat maliyetleri yükseliyor.

Sigorta ücretleri katlanıyor.

Teslimat süreleri uzuyor.

Küresel tedarik zincirleri aksıyor.

Özellikle petrol ve doğal gaz taşımacılığında bu durum fiyatların hızla yükselmesine neden olabiliyor.

Eilat Limanı üzerindeki baskı

Yemen kaynaklı tehditler nedeniyle Eilat Limanı ciddi ekonomik baskı altında kaldı.

Limanın faaliyet hacminde büyük düşüşler yaşandı.

Bazı dönemlerde ticari hareketliliğin yüzde 80-90 oranında azaldığına dair değerlendirmeler yapıldı.

Liman israilin Hint Okyanusu'na ve Asya pazarlarına açılan stratejik kapısı olarak görülüyor.

israilin ticaretinin büyük bölümü Akdeniz kıyısındaki Hayfa ve Aşdod limanlarından yürütülüyor. Ancak israil stratejik planlamasında Akdeniz'e tam bağımlılığı her zaman risk olarak gördü.

Çünkü Akdeniz cephesi savaş zamanlarında daha kolay tehdit edilebiliyor. Lübnan, Suriye ve Doğu Akdeniz'deki gelişmeler doğrudan israilin kuzey limanlarını etkileyebiliyor.

Bu nedenle Eilat Limanı, israil güvenlik doktrininde "ikinci nefes borusu" olarak değerlendiriliyor.

Bir kriz anında Akdeniz'deki limanların baskı altına girmesi halinde israilin dış dünyaya açılan en güvenli kapısı Kızıldeniz oluyor.

Son 20 yılda israil ekonomisinin yönü önemli ölçüde değişti.

Eskiden dış ticaret ağırlıklı olarak Avrupa merkezliyken bugün Çin, Hindistan, Singapur, Güney Kore ve diğer Asya ülkeleri İsrail için giderek daha önemli hale geldi.

Çin, israilin en büyük ticaret ortaklarından biri haline geldi ve Hindistan, savunma ve teknoloji alanında önemli bir ortak konumuna yükseldi.

Bu ticaretin önemli bölümü Kızıldeniz-Babülmendep hattına bağımlı.

Dolayısıyla Yemen'in baskısı yalnızca birkaç gemiyi değil, israilin gelecekteki ekonomik yönelimini de hedef alıyor.

Eilat Limanı'nın yük hacmi Hayfa ile kıyaslandığında daha düşük olsa da stratejik değeri ekonomik büyüklüğünden çok daha fazla.

Eilat üzerinden araç ithalatı yapılıyor., Asya'dan gelen çeşitli tüketim ürünleri taşınıyor, kimyasal ürün ve maden sevkiyatları gerçekleştiriliyor ve bazı enerji taşımacılığı faaliyetleri yürütülüyor.

Asıl sorun israilin küresel tedarik zincirine entegrasyonu. Yarı iletkenler, elektronik bileşenler, hassas sanayi ekipmanları,
ve savunma sanayii parçaları, gibi ürünlerin kesintisiz akışına ihtiyaç duyuyor.

Nakliye sürelerinin birkaç hafta uzaması bile ekonomik maliyet yaratabiliyor.

Soykırımcı israil için tarihsel mesaj

israilin Kızıldeniz'e erişimi tarihsel olarak da güvenlik meselesi olarak değerlendiriliyor.

1956 Süveyş Krizi ve 1967 Altı Gün Savaşı öncesinde Tiran Boğazı'nın israil gemilerine kapatılması Tel Aviv tarafından doğrudan savaş nedeni olarak kabul edilmişti.

Bu nedenle israil güvenlik doktrininde Kızıldeniz'e ve Eilat'a erişimin kesintisiz sürmesi temel önceliklerden biri olarak görülüyor.

Kızıldeniz'deki tehditler yalnızca israili etkilemiyor.

Bu güzergah Avrupa ekonomisi için de kritik önemde.

Bu nedenle ABD ve Batılı ülkeler daha önce bölgede çok uluslu deniz görev güçleri oluşturdu.

Amaç yalnızca israili korumak değil, küresel ticaret akışını sürdürmek.

Ancak bu durumun maliyeti oldukça yüksek.

Kızıldeniz'deki mesele büyümesi israilin tek başına çözebileceği bir sorun değil.

Çünkü israil donanması Akdeniz merkezli bir yapı olarak tasarlandı. Bu nedenle Yemen'in hamlesi dolaylı olarak israilin ABD'ye olan güvenlik bağımlılığını artırıyor.

doğruhaber