Çeçenya Başbakanı Ramzan Kadirov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çeçenya"nın öldürülen Moskova yanlısı eski devlet başkanı Ahmed Kadirov. Posterler oldukça uzak bir mesafeden görülebiliyor ve oradan geçen sürücülerin posterleri "Kutsal Üçlü" diye isimlendirdikleri biliniyor.


Bu posterler türünde tek değil. Benzerleri Argun, Gudermes, Urus-Martan ve Caharkale şehrine giderken de görülebilir. Çeçenya"daki tüm ofislerin duvarlarında genç Kadirov"un posterleri, afişleri ve hatta çizilmiş resimleri var. Bazı gençler hükümet tarafından dağıtılan ve üzerinde Kadirov"ın "Che Guevara" tarzı resminin bulunduğu tişörtleri giyiyorlar.

Kadirov geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada portreleri kendisinin yaptırmadığını sadece minnettar vatandaşların içlerinde gelen bir jest olduğunu söylemiş ve daha sonra portrelerin kaldırılması emrini vermişti. Kadirov"a göre, posterlerde yer alan diğer iki figür, Putin ve Ahmed Kadirov, resimlerinin asılmasına layıklar ama kendisi değil.

Kadirov"un emrine rağmen resimler hala asılı duruyor. Çeçen televizyonunun hükümet basın servisini kaynak göstererek verdiği habere göre, "Urus-Martan, Şali, Vedeno, Kurçaloy ve diğer bölgelerde posterlerin asılı kalması için gönüllü gösteriler düzenlendi."

Ramzan Kadirov, 5 Ekim"de devlet başkanlığı için gereken minimum yaş olan 30 yaşına giriyor.

Kadirov, 2004 yılında Rus yanlısı Çeçen hükümetinin devlet başkanı olan Alu Alkhanov"u çoktan gölgede bıraktı ve analistler, Çeçen Parlamentosu"nun yakın bir zamanda Alkhanov"a güven oylaması yapılmasını isteyerek Kadirov"u devlet başkanlığı için aday göstereceklerini tahmin ediyor. Mevcut Rus yasalarına göre, bunlar yapıldıktan sonra Kadirov"un devlet başkanı olması için Putin"in bu kararı onaylaması gerekiyor.

Adaylığının böylesine ciddi bir şekilde tartışılması genç Kadirov"un iki sene içerisinde nasıl değiştiğinin bir işareti. Kadrov"un acımasız bir diktatör olduğu yönünde hem Rus hem de yabancı basında birçok yazı yazıldı ve Kadirov şimdi bundan çok daha farklı bir imaj oluşturabilmek için çaba harcıyor.

Kadirov basına dostça davranmaya başladı, röportajları artık kendi isteği ile veriyor ve hatta gazetecilerin birkaç günlüğüne kendisi ile birlikte kalmasına bile müsaade ediyor. Hatta Moskova"dan Tatyana Giorgiyeva adında İngilizce konuşan bir basın sekreteri bile var.

Kadirov"un değiştiğine sıradan Çeçenlerde inanıyor. 33 yaşındaki bir Caharkale sakini olan Ramzan Babagov "Kadirov, iki sene önce olduğu kadar kaba değil" diyor ve Kadirov"un popüler imajının özellik de yıkılmış evlerin tamir edildiği, yeni bina ve yolların yapıldığı Caharkale şehrindeki oranım çalışmalarından kaynaklandığını ekliyor.

"Ramzan"ın bir yıldan kısa bir süre içerisinde yaptıklarını hiçbir başka Çeçen politikacı 5-6 yılda yapamadı. Bunu yapmak için kullandığı metotlar –parayı borç mu aldı yada başka bir şey- ikinci planda. Önemli olan şey ekonomik açıdan bakıldığı zaman, politik açıdan değilse de Ramzan bunu yapıyor."

Diğer bir Caharkale sakini olan Magomed Sambiyev onarım çalışmalarını hoş karşıladığını söylüyor. Sambiyev "Ama bunun neden Ramzan"ın doğum günü gibi belli tarihlerle kesiştirmek zorundalar? Neden belli bir zaman çizelgesi içerisinde yapmıyorlar?" diyor.

Çeçenya"daki insan hakları durumu üzerinde yoğunlaşan diğerleri ise Kadirov"un Çeçenya"ya hala çok fazla zarar verdiğini söylüyorlar. İnsan hakları savunucusu olan Sultan Abubakarov "Ramzan"ın yaptıklarının haklı bir nedeni yok. Mesela, babası tarafından başlatılan direnişçileri "kaçırma" politikası. Direnişçilerin akrabalarının kaçırılması toplu cezalandırma demek.

İleride sonu gelmeyen kan davası mekanizması tetiklendiği zaman bu büyük bir kan gölüne sebep olabilir".

Bununla birlikte birçok Çeçen Kadirov"u destekliyor. Politika analisti Edilbek Kaşmagomadov, "İnsanlar Kadirov"un otoriter yönetimini seviyor. Mesela ülkedeki görevlileri azarlaması. Bu mantıklı. Kanunun hükmü olmadığı zaman Ramzan sokaktaki insanlarla ilgilenen bir tür amca gibi algılanıyor" diyor.

İnsan hakları savunucusu ve analist Tatyana Lokşina bu tür bir yönetimin ileride Çeçenya için çok zararlı olabileceği uyarısında bulunuyor. Lokşina, "Kadirov sadece kendisine bağlı güvelik güçlerinin şiddete başvurmaları ve kaçırma ve işkencelerin devam etmesi yüzünden değil aynı zamanda ülkeyi kanunun hükümet sürdüğü alandan mahrum ettiği içinde Çeçenya için çok tehlikeli" diyor ve şöyle devam ediyor: "Yaptığı her şey kanun dışı: Yasadışı hapishaneler, kişisel garantisi altında teklif ettiği sözde af, insanları onarım çalışmalarının ana sponsoru olan Kadirov vakfına bağışta bulunmaya zorlaması, erkeklerin dört eşe sahip olma haklarının bulunduğunu ilan etmesi. Ve bunları yapmak için kanuna gerek yok.

Tüm bunlar Çeçenya"daki durumun normale dönme şansını yok ettiği için Çeçenya için çok tehlikeli. Rusya için de tehlikeli çünkü bu tür bir Çeçenya ile birlikte yaşamak zorunda. Bugün olanlar bir çok yönden iki savaş arasındaki zamanı (1996-1999 bağımsızlık yanlısı yönetimin başta olduğu zaman) hatırlatıyor."

Hem Moskova"da hem de Caharkale"deki birçok analist, Kadirov"un devlet başkanı olmasının bir an meselesi olduğuna inanıyor.

Moskova"dan bir analist olan Sergey Markedonov "Bence mesele çoktan çözümlendi. Adayın alçak gönüllü ve gücün verdiği yükümlülükten yorulduğunu söylemesine rağmen bu sorumluluğu seve seve yüklenecekmiş gibi görünüyor. Portreler hikâyesinde olduğu gibi insanlar bunu isteyecek, kamuoyu olması için bastıracak" diyor. Kaşmagomadov, "Hiç kuşkusuz Kadirov"u çabuk bir şekilde Çeçenya devlet başkanı yapmak için senaryolar düzenlendi. Ama şimdi hem Moskova hem de Çeçenya"daki durum (Rus) Federal temsilciler tarafından yeniden değerlendiriliyor. Birçok şey Ramzan"ın nasıl davranacağına bağlı. Belki Alkhanov"un görev süresinin bitimine (2008) kadar beklemek zorunda kalır. Ama her halükarda çok fazla beklemeyecek" diyor.


Timur Aliyev"in IWPR Kafkasya Raporu"nda (No. 360, 4 Ekim 2006) yayımlanan yazısını Ajans Kafkas"tan Cavit Yılmaz çevirdi.