ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı, akıllı telefonlardan bilgisayarlara ve yapay zekâ sunucularına kadar neredeyse tüm modern elektronik cihazların temel bileşeni olan baskılı devre kartlarının (PCB) küresel tedarik zincirlerini sekteye uğrattı.

Sektör kaynakları ve yöneticiler, Reuters’a yaptıkları açıklamada, kritik ham maddelerde yaşanan kıtlık ve lojistik aksaklıkların üretim maliyetlerinde keskin artışlara yol açtığını, bunun da zaten yüksek çip fiyatlarıyla mücadele eden elektronik üreticileri üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

Bu gelişme, savaşın ekonomik etkisinin yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmayıp küresel teknoloji sektörüne de yayıldığını gösteriyor.

Suudi petrokimya merkezine saldırı krizi derinleştirdi

Tedarik zincirindeki bozulmanın en önemli nedenlerinden biri, İran’ın nisan ayı başında Suudi Arabistan’daki Cubail (Jubail) petrokimya kompleksine düzenlediği saldırı oldu.

Bu saldırı, yüksek saflıkta polifenilen eter (PPE) reçinesi üretimini durdurdu. Söz konusu madde, devre kartı üretiminin temel katmanı olan PCB laminatlarının üretiminde kritik öneme sahip.

Kompleksin işletmesinde kısmen yer alan SABIC, küresel yüksek saflıkta PPE arzının yaklaşık %70’ini karşılıyor. Sektör kaynaklarına göre üretim hâlâ tam kapasiteye ulaşamadı ve bu durum küresel arzı ciddi şekilde daralttı.

Ayrıca Körfez bölgesine giriş-çıkış yapan deniz taşımacılığı hatlarında yaşanan aksaklıklar da tedarik sorunlarını daha da ağırlaştırdı.

PCB fiyatlarında sert yükseliş

Yapay zekâ altyapısına yönelik artan talep nedeniyle zaten yükselişte olan PCB fiyatları, son aylarda keskin şekilde arttı.

Goldman Sachs analistlerine göre, fiyatlar yalnızca nisan ayında mart ayına kıyasla %40’a kadar yükseldi.

Bulut hizmet sağlayıcıları ve büyük teknoloji şirketlerinin, önümüzdeki yıllarda talebin güçlü kalacağını öngörerek artan maliyetleri şimdilik üstlendiği belirtiliyor.

Sektör araştırma şirketi Prismark verilerine göre, küresel PCB pazarının 2026 yılına kadar %12,5 büyüyerek 95,8 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Üreticiler tedarik krizinde

Elektronik üreticileri, gerekli ham maddelere ulaşmakta giderek daha fazla zorlanıyor.

Daeduck Electronics üst düzey bir yöneticisi, epoksi reçine gibi kritik girdiler için tedarik süresinin 3 haftadan 15 haftaya kadar uzadığını belirtti.

Aynı yönetici, şirketlerin artık müşteri taleplerinden çok tedarikçi anlaşmalarına öncelik verdiğini ifade etti.

Cam elyafı ve bakır folyo gibi diğer malzemelerdeki sıkıntılar da maliyet baskısını artırıyor.

Bakır fiyatları krizi büyütüyor

PCB üretim maliyetlerinin yaklaşık %60’ını oluşturan bakırda da ciddi fiyat artışları yaşanıyor.

Victory Giant Technology verilerine göre, bakır folyo fiyatları bu yıl %30’a kadar yükseldi ve artış son aylarda hız kazandı.

Şirket, ABD-İsrail’in İran ve müttefiklerine karşı yürüttüğü savaşın reçine ve bakır gibi kritik malzemelerde maliyetleri daha da artırabileceği uyarısında bulundu.

Fiyatlar rekor seviyede

Yüksek performanslı sistemlerde kullanılan çok katmanlı PCB’lerin metrekare fiyatı yaklaşık 1.394 yuan (204 dolar) seviyesine yükselirken, yapay zekâ sunucularında kullanılan gelişmiş modellerin fiyatı 13.475 yuan’a kadar çıkabiliyor.