İşgalci ABD’nin en etkili düşünce kuruluşlarından biri olarak gösterilen Dış İlişkiler Konseyi (CFR), İran Savaşı’na ilişkin dikkat çeken bir analiz yayımladı. CFR’nin kıdemli Orta Doğu uzmanı Ed Husain tarafından kaleme alınan ve “İran Tek Parça Değildir” başlığını taşıyan analizde, askeri baskının sınırlarına ulaştığı savunularak, İran’ın iç dinamiklerinin hedef alınması gerektiği ifade edildi.

Analizde, İran’a yönelik doğrudan askeri müdahalenin kalıcı sonuç üretmediği vurgulanırken, etnik ve siyasi fay hatlarının kullanılmasıyla daha uzun vadeli bir strateji izlenmesi gerektiği ileri sürüldü. Bu kapsamda, “İran’daki etnik azınlıkların güçlendirilmesi ve federal bir yapıya yönlendirilmesi, Batı açısından daha kalıcı bir çözüm sunabilir” değerlendirmesi yapıldı.

“ESKİ DÜZEN ARTIK GEÇERLİ DEĞİL”

CFR analizinde, mevcut yöntemlerin yetersiz kaldığı belirtilerek, işgalci ABD’nin askeri saldırılar ve ablukalarla İran’ın ideolojik yapısını değiştiremediği ifade edildi. İran’ın son dönemde bölgeye yönelik askeri hamlelerinin “kırmızı çizgiyi aştığı” öne sürülürken, yeni bir stratejik yaklaşımın zorunlu hale geldiği vurgulandı.

İran’ın yıllardır bölgedeki mezhepsel ve etnik ayrışmaları kullanarak nüfuz alanını genişlettiği iddia edilen analizde, bu yöntemin İran’a karşı da uygulanması gerektiği savunuldu. Buna göre, askeri baskının yanı sıra İran içindeki etnik ve siyasi ayrılıkların derinleştirilmesi önerildi.

MEDYA VE STK’LAR ÜZERİNDEN MÜDAHALE ÖNERİSİ

Analizde, işgalci ABD’nin İran içinde ve diasporada faaliyet gösteren medya kuruluşları ile sivil toplum örgütlerine finansal destek sağlayarak süreci yönlendirebileceği belirtildi. Azınlık grupların taleplerinin uluslararası platformlarda gündeme taşınmasının, düşük maliyetli ancak etkili bir yöntem olduğu ifade edildi.

ANKARA, BAKÜ VE KÖRFEZ HATTI DİKKAT ÇEKTİ

CFR raporunda, işgalci ABD yönetiminin İran’daki etnik gruplara yönelik ilgisini artırması gerektiği vurgulanırken, Ankara, Bakü, Yeni Delhi ve Körfez ülkeleriyle kurulacak temasların bu stratejinin parçası olabileceği ifade edildi.

Bu çerçevede, İran’ın iç meselelerle meşgul edilmesi ve farklı etnik unsurlar üzerinden yeni bir siyasi yapı oluşturulmasının hedeflendiği ileri sürüldü.

“İRAN’IN GELECEĞİ FEDERASYON” İDDİASI

Analizde en dikkat çeken bölüm ise İran’ın geleceğine ilişkin yapılan değerlendirme oldu. Buna göre, Azerbaycanlılar, Ahvazlı Araplar, Beluçlar, Kürtler, Lurlar, Persler, Tacikler ve Türkmenlerden oluşan bir konfederasyon modelinin gündeme gelebileceği öne sürüldü.

İran’ın geleceğinin mevcut sistemde değil, federatif bir yapıda şekillenmesi gerektiği iddia edilen analizde, bazı bölgelerin bağımsızlık taleplerinin referandum yoluyla belirlenebileceği ifade edildi.

“İRAN IRAK’A BENZEMİYOR” SAVUNMASI

Analize yöneltilebilecek eleştirilere de yer verilirken, İran’ın Irak’la kıyaslanamayacağı savunuldu. Ülkedeki etnik grupların belirli coğrafyalarda yoğunlaşmasının, federatif yapıyı mümkün kılabileceği öne sürüldü.

Sonuç olarak CFR, işgalci ABD için İran’a yönelik yeni stratejinin askeri müdahaleden ziyade iç dinamikler üzerinden şekillendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, bölge açısından yeni ve daha derin krizlerin habercisi olarak değerlendiriliyor.