Sağlık Bakanlığı, tütün ve tütün ürünlerinin yataklı vagonlar da dahil, demir yolu toplu taşıma araçlarında
tüketilemeyeceğini, eskiden tütün ürünlerinin tüketimi için oluşturulan her türlü alanın kapatılacağını, çalışanların da sigarayı ancak iş yerlerinin dışına çıkarak içebileceğini bildirdi.

Sağlık Bakanlığı, tütün ve tütün ürünlerinin kullanım alanını sınırlayan
yasanın dün yürürlüğe girmesinin ardından akla takılan sorulara resmi
internet sitesinde açıklık getirdi.

4207 sayılı Kanun'un yasakçı değil korumacı bir yaklaşım ile
hazırlandığı belirtilerek, bu konuda sıkça sorulan sorulara şu yanıtlar
verildi:
-Tütün ürünlerinin tüketilemeyeceği kapalı alanlar nerelerdir?

Tütün tüketiminin yasak olduğu kapalı alanlar kamu hizmet binaları,
koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret,
sosyal, kültürel, spor, eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine
ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlar
hariç) binalar, taksi hizmeti verenler dahil olmak üzere kara yolu,
demir yolu, deniz yolu ve hava yolu toplu taşıma araçları, okul öncesi
eğitim kurumlarının (dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil
olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının kültür ve sosyal hizmet
binalarının kapalı ve açık) alanları, özel hukuk kişilerine ait
lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti
verilen işletmelerdir.

16 Mayıs 2008 tarihli 26878 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
Başbakanlık genelgesinde kapalı alan; sabit veya seyyar bir tavanı veya
çatısı (çadır, güneşlik dahil) olan, kapıları, pencereleri ve giriş
yolları dışında bütün yan yüzeyleri geçici veya kalıcı olarak tamamen
kapatılmış alanlar ile aynı şekilde tavanı veya çatısı olup yan
yüzeylerinin yarısından fazlası kapalı bulunan yerler olarak
tanımlanmaktadır.

-Yasa öncelikle hangi alanlarda uygulanacak?

Özel hukuk kişilerine ait lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane
gibi eğlence hizmeti verilen işletmeler dışında kalan alanlarda tütün
ürünlerinin tüketilmemesi uygulamasına 19 Mayıs 2008'de geçilecek. Bu
işletmelerde ise uygulama 19 Temmuz 2009'da başlayacak.

-Eskiden kapalı alanlarda oluşturulan sigara odaları ne olacak?

Eskiden tütün ürünlerinin tüketimine tahsis edilmek üzere oluşturulan
her türlü alan, 19 Mayıs 2008 itibarıyla kapatılmış olacak.

-Tren gibi toplu taşıma araçlarında sigara içilmesi mümkün mü? Yataklı
vagon yolcuları kendi odalarında sigara içebilecekler mi?

Hayır. Kanun gereği demir yolu toplu taşıma araçlarında da tütün ve
tütün ürünleri tüketilemeyecek.

-OTELLERDE, SİGARA İÇİLEN ODALAR OLACAK-

-Otellerde sigara içilen odalar olacak mı?

Evet olabilecek. Bu kanuna göre, otelcilik hizmeti verilen işletmelerde,
tütün ürünleri tüketen müşterilerin konaklamasına tahsis edilmiş odalar
oluşturulabilir. Ancak bu odalarda standartlara uygun havalandırma
tertibatı bulunacak ve tahsis edilen bu odaların mümkün olduğunca aynı
kat, koridor gibi müstakil ve tecrit edilebilir ayrı bölümlerde yer
alması sağlanacak.

-Stadyumlarda özel alanlarda sigara içilebilecek mi?

Evet. Bu kanuna göre açık havada yapılan her türlü spor, kültür, sanat
ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir
yerlerinde tütün ürünleri kullanılmayacak. Bu tesislerde tütün
ürünlerinin tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulması halinde ise bu
alanlar toplam seyir alanının yüzde 50'sini geçmeyecek ve ortamda
bulunan diğer kişilerin etkilenmesini önleyecek şekilde düzenlenecek.

-Stadyumlarda, özel ofis ve alanlar satın alınabiliyor. Buralarda sigara tüketilebilecek mi?

Hayır. Bu alanlarda tütün ve ürünleri tüketilemeyecek, stadyumlarda
sadece tütün tüketimine mahsus alanlarda bu mümkün olabilecek.

-Spor hizmetinin verildiği yerlerden kasıt sadece stadyumlar mı?

Kanunda, spor hizmetinin verildiği yerler stadyumlarla sınırlı
tutulmamaktadır. Bu alanlar açık ve kapalı tüm spor alanlarını
kapsamaktadır.

-Kültür festivallerinin yapıldığı ortamlarda, sinema salonlarında tütün
ürünleri satışı yapılamayacak mı?

Hayır satılamayacak. 4207 sayılı Kanun'a göre sağlık, eğitim ve öğretim,
kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde tütün ürünlerinin satışı
yapılamaz.

-Çalışanlar, iş yerlerinin balkonlarında ya da yangın merdivenlerinde
sigara içebilecekler mi?

Hayır. Çalışma ortamlarının yangın merdivenlerinde, balkonlarında,
merdiven boşluklarında ya da 2 binayı birbirine bağlayan koridorlarında
sigara ve tütün ürünleri kullanılamayacak.

-Çalışanlar artık tütün ürünlerini çalıştıkları binaların dışına çıkarak
mı kullanacaklar?

Toplum sağlığımız için evet.

-İŞ GÜCÜ KAYBI-

-Sigara içmek, işveren tarafından iş gücü kaybı olarak görülecek,
değerlendirilebilecek mi? Bu değerlendirme konusunda işveren haklı görülecek mi?

Çalışan, sigara içmek için sürekli işinden uzaklaştığı takdirde, işveren
bu durumu iş gücü kaybı olarak görebilecek. Bu durumda sigara içen
çalışanların zorunlu aralar diye adlandırılan çay molaları ve yemek
saatini sigara içmek için kullanması uygun olabilecek.

-Her kurumun sigara yasağı uygulamasını başlatmadan önce personeline bir geçiş süresi tanıması gerekmiyor mu?

Aslında tütün ve ürünlerinin nerelerde tüketilmemesi gerektiğine ilişkin
düzenlemeler yeni düzenlemeler değil. 26 Kasım 1996 tarihinde Resmi
Gazete'de yayımlanan 4207 sayılı Kanun'da 'Sağlık, eğitim-öğretim ve
kültür hizmeti veren yerler ile spor salonlarında ve toplu taşımacılık
yapılan her türlü nakil vasıtaları ve bunların bekleme salonlarında,
kamu hizmeti yapan kurum ve kuruluşlardan 5 veya 5'ten fazla kişinin
görev yaptığı kapalı mekanlarda tütün ve tütün mamullerinin içilmesi
yasaklanmıştır. Bu gibi mahallerde tütün ve tütün mamullerinin
içilebilmesi için ayrı yerler tahsis edilir. Tahsis edilen yerlerden
sigara içilmeyen mahallere duman gidişini engelleyecek havalandırma,
tecrit etme gibi tedbirler alınır' denilmektedir.

Kanun'un ilk durumu, daha 12 yıl öncesinde bir hazırlık sürecini
başlatmıştır. Yeni düzenlemeler dumansız alanları genişletmiştir.

-Sigarayı bırakmak isteyenlere yönelik bir geçiş süreci olacak mı?

Sigarayı bırakmak isteyenler için sağlık kurumlarımız tarafından gerekli
destek ve danışmanlık sağlanacak. Ancak daha önce belirtildiği üzere
kapalı alanlarda tütün tüketiminin önlenmesi yeni bir düzenleme değildir.

-Yasada iş yerleri veya büyük kurumların, çalışanlarına sigara bırakma
desteği vermelerine yönelik uygulamalar da olacak mı?

4207 sayılı Kanun'un amacı gereği, tütün ürünleri alışkanlığının
bırakılmasını özendirici her türlü etkinlik, program, Sağlık Bakanlığı
tarafından yürütülecek ve desteklenecek.

-Sigarayı bırakamadığı için, bir personel işinden çıkarılabilecek mi?

İşveren, bir elemanını sigarayı bırakamadığı için tazminatsız işten
çıkarma hakkına sahip olabilecek mi?

Kanun, kişileri ve gelecek nesilleri tütün ürünlerinin zararlarından,
bunların alışkanlıklarını özendirici reklam, tanıtım ve teşvik
kampanyalarından koruyucu tedbirleri almak ve herkesin temiz hava
solumasını sağlamak yönünde düzenlemeler yapmak amacıyla hazırlanmıştır.

Dolayısıyla böyle bir uygulama olacağı düşünülmemekle birlikte, olduğu
takdirde Anayasa, İnsan Hakları ve İş Mevzuatı çerçevesinde
değerlendirilecek.

-İş yeri dışındaki izmaritler için çöp kutusu koyma sorumluluğu kime
ait? Çalışan, izmariti çöp kutusu olmadığında yere atarsa kim suçlu
olacak?

İş yerlerinin dışına gerekli çöp kutusu koyma, iş yerinin müstakil alanı
ise iş yeri sorumluluğunda, değilse bağlı bulunduğu belediyeye ait.

Kanun gereği, tütün ürünleri ile ilgili izmarit, paket, ağızlık, kağıt
ve benzeri atıkları çevreye attığı takdirde, kişiye Kabahatler
Kanunu'nun 41. maddesi gereğince 2008 yılı için 23 YTL idari para cezası
uygulanacak.

-ELEKTRONİK SİGARA DA YASAK-

-Sigara bırakmak isteyenler, elektronik sigara kullanabilecekler mi?

Hayır. Bağımlılık yapma riskinin fazla ve sigarayı bıraktırıcı
çalışmaları engelleyici olması nedeniyle Sağlık Bakanlığı tarafından
yasaklanmasına karar verilmiştir.

-Her şeye rağmen sigarayı bırakamamış kişiler ne yapacak?

Sigarayı bırakma konusunda başarılı olamamış vatandaşlarımız, Kanun'la
kapalı alanlarında sigara içilmesi yasaklanan mekanlar dışında sigara
içebilecekler. Kanun'un amacı sigara içenleri sıkıntıya sokmak değil,
içmeyenleri sigaranın zararlı etkilerinden korumaktır.

-Avrupa ve Amerika'daki gibi, sigara içen hastaların tedavi
önceliklerinin olmaması Türkiye'ye de getirilecek mi?

Hayır. Böyle bir yaklaşım söz konusu değil. Önceliğimiz koruyucu
önlemleri alarak vatandaşlarımızı sigaranın neden olduğu hastalıklardan
korumaktır.

-Yasanın hoşgörü gösterdiği özel koşullar olarak ele aldığı cezaevleri,
yaşlı bakım evleri ile ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde sigara
tüketimi konusunda hiçbir sınırlama yok mu? Bu yerlerde de özel alanlar
oluşturulması gerekmiyor mu?

Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalarının yatarak tedavi gördüğü
birimlerde ve ceza infaz kurumlarının kapalı alanlarında da tütün
ürünleri tüketilemeyecek. Ancak, buralarda gerekli tedbirler alınmak
kaydıyla tütün ürünleri tüketimine mahsus alanlar oluşturulabilecek. Bu
alanlara 18 yaşını doldurmamış kişiler giremeyecek.

-Tütün ürünlerinin satışı neden yasaklanmıyor?

Tütün ürünlerini kullanıp kullanmamak kişilerin özgür tercihleridir.

4207 sayılı Kanun'un amacı; kişileri ve gelecek nesilleri tütün
ürünlerinin zararlarından, bunların alışkanlıklarını özendirici reklam,
tanıtım ve teşvik kampanyalarından koruyucu tertip ve tedbirleri almak
ve herkesin temiz hava soluyabilmesinin sağlanması yönünde düzenlemeler
yapmaktır.

-Restoran, kafe, bar gibi kamuya açık yerlerde yasa ne zaman uygulamaya
girecek?

Yasa; restoran, kafe, bar gibi mekanlarda da tütün ürünleri tüketimini
tamamen yasaklıyor. Ancak buralarda uygulama 19 Temmuz 2009'da
başlayacak.

-Sadece sigara içenlere hizmet verecek bar, restoran, kafe gibi yerler
açılabilir mi?

Bu tarz mekanlar açılması kanunun amacından son derece uzaktır.

-Sadece sigara içenlere hizmet verecek kara-deniz-hava ulaşım hizmetleri
başlatılabilir mi?

Kanun gereği bu mümkün değil.

-Sigara yasağına uymayanlardan elde edilen ceza gelirleri nereye
yönlenecek?

Bu Kanun çerçevesinde uygulanan ceza gelirleri Maliye Bakanlığına,
dolayısıyla Hazineye yönlendirilecek.

-Restoran, kafe, bar işletenlere yasağı tekrarlamaları halinde işletmeyi
mühürleme ya da daha yüksek para cezası gibi uygulayacağınız farklı ceza
sistemleri var mı?

-İŞLETMELERE, 500 YTL DEN 5 BİN YTL'YE KADAR İDARİ PARA CEZASI-

Kanun'a aykırı hareket eden işletme sorumluları hakkında 500 YTL den 5
bin YTL'ye kadar idari para cezası uygulanır. Farklı bir cezai uygulama
yok.

-Sigara yasaklarına uymamanın cezası yalnız para mı olacak?



Kanun gereği uygulanabilecek cezalar yalnız para cezalarından ibaret
değil. Cezanın mahiyetine göre farklı cezalar belirlenmiştir. Örneğin bu
kanunla kendilerine yüklenen görevleri yerine getirmeyen kamu
görevlileri hakkında tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin
hükümleri uygulanacak olup, 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün
ürünleri satanlara da Türk Ceza Kanunu'na göre 6 aydan 1 yıla kadar
hapis cezası verilecek.

-Cezaları kimler kesebilecek?

Kanuna göre yetkili kılınan kamu görevlileri, kolluk kuvvetleri,
belediye zabıtaları, TAPDK, RTÜK, belediye encümeni, mahalli mülki amir
ceza verebilir.

-Yasa, hangi kurumların sorumluluğunda olacak ve hangi kurumlarla iş
birliği içinde yürütülecek?

Yasa, başta Sağlık Bakanlığı, TAPDK, İçişleri Bakanlığı, Maliye
Bakanlığı olmak üzere her kurum ve kuruluşa, sektöre sorumluluklar
yüklemekle birlikte, temel insan haklarından olan temiz hava soluma
hakkından yola çıkarak hazırlanmış bu Kanun'un en büyük destekçisi ve
sorumlusu sağlıklı bir ortamda çalışma ve yaşama hakkına sahip
vatandaşlarımız olacaktır.

-Sigara yasaklarının uygulanması esnasında vatandaşlar ve işletmeler
hangi kurumlar ile muhatap olacaklar, karşılarında hangi kurumları
görecekler?

Vatandaşlar yetkili kamu görevlisi, belediye zabıta görevlileri, polis
ve jandarma ile cezalar konusunda, işletmeler ise işletme izni veren
kurum, belediye encümeni ve mahalli mülki amir ile muhatap olacak.