Binlerce hayatın kesiştiği ortak mekanın adı oldu Bayrampaşa Cezaevi. 40 yıl önce açılmıştı, şimdi taşınıyor. Yerine üniversite veya kültür merkezi yapılacak. Peki bu zamana kadar cezaevinin gölgesinde yaşayan, birçok olaya tanık olan Bayrampaşalılar bütün bu gelişmelere nasıl bakıyor?


Fatih Sultan Mehmet İstanbul'u fethederken otağını kurduğu semtlerden biriydi Bayrampaşa. O dönemde Bayrampaşa askeri sığınak ve karargah olarak seçildi. İstanbul'un alınmasından sonra buradaki toprakların bir bölümü bağ ve bahçe tarımına ayrıldı. İlerleyen yıllarda bağcılık ve süt sağmalcılığı nedeniyle göçmen ailelerin yoğun olarak yaşadığı yerlerden biri oldu. Bulgaristan, Arnavutluk ve Yugoslavya'dan göç edenlerin oluşturduğu bu yoğunluktan dolayı Bayrampaşa, Balkanların temsilcisi olarak anıldı. 70'lerde kolera yüzünden karantinaya alınan semtte birçok ölüm yaşandı. Sağmalcılar olan adı Bayrampaşa oldu.

KİMLER GELDİ KİMLER GEÇTİ

40 yıl öncesine kadar birçok olay yaşasa da birçok badire atlatsa da cezaevinden çektiği kadar hiçbir şeyden çekmedi Bayrampaşa. Türkiye'nin en büyük cezaevlerinden biri yapılacaktı ve o yer Bayrampaşa'daydı. Hızlı büyüyen nüfus ve bölgenin gelişimi dikkate alınmamış olsa gerek cezaevi zaman içinde nüfusun yoğun olarak yaşadığı yerin göbeğine oturdu. 200 dönüm üzerine kurulu olan Bayrampaşa Cezaevi kaldırılmasına karar verildiği bugüne kadar birçok acıyı da beraberinde götürecekti.

Burada kimler 'misafir' olmadı ki... Ünlü siyasetçiler, gazeteciler, yazarlar, 'babalar', sürekli siyah takım elbiselerle dolaşanlar... Binlerce hayatın kesiştiği ortak mekanın adı oldu Bayrampaşa. Taş duvarları, koridorları 'Hayata Dönüş' operasyonlarını gördü. Acı ve kanla yoğruldu. Mahkumları tarafından kazılan tünelleriyle ünlendi kimi zaman.

HALK GİTMESİNDEN MEMNUN

Bayrampaşa Cezaevi artık tarih oluyor. 5 bin 500 tutuklu ve hükümlü başta Silivri Ceza İnfaz Kurumları kampusu olmak üzere yeni cezaevlerine nakledilmeye başlandı. Taşınma işleminin tamamlanmasının ardından 40 yıldır mahkumlara ev sahipliği yapan Bayrampaşa Cezaevi'nin kapısına kilit vurulacak. Arazi üzerine de ya üniversite ya da kültür merkezi yapılması düşünülüyor. Olumsuz bir imaja sahip olan ve bölge halkını rahatsız eden Bayrampaşa Cezaevi'nin çevresinde yaşayanların yanına gittik bu hafta. Cezaevinin kapatılmasının onlar için ne anlama geldiğini, bu zamana kadar neler yaşadıklarını ve ileride bölgenin nasıl bir yer olacağını sorduk. Hemen herkesin ortak fikri şuydu: 'Kaldırılması çok iyi oldu!'


'Hayata Dönüş'te 32 kişi ölmüştü


CEZAEVLERİNDEKİ tutuklu ve hükümlülerin, F tipi cezaevlerine karşı başlattıkları açlık grevleri ölüm orucuna dönüştü. 19 Aralık 2000 tarihinde 20 cezaevine birden eş zamanlı yapılan ve 'Hayata Dönüş' adı verilen operasyonda yaklaşık 10 bin güvenlik görevlisi kullanıldı. İkisi asker. 30'u tutuklu toplam 32 kişi öldü, yüzlerce kişi yaralandı.


Onlar kapalı biz açık cezaevindeyiz


İHSAN BAYRAK


45 YILDIR aynı yerde yaşıyorum. Cezaevi yapıldıktan sonra biz açık, onlar kapalı cezaevinde yaşamaya başladı. Buranın gelişmemesinde cezaevinin payı çok büyük. Büyük bir cadde düşünün. Yolun sonu cezaevinin kapısı. Sanki cezaevi son durakmış gibi. Bu cezaevinin yerine tek bir şey yapılabilir o da hastane. Koğuşları, mimarı yapısı tamamen hastane yapmaya uygun. Bütün hastaneleri neden Vatan Caddesi'ne topluyorsunuz. Binlerce insanın yaşadığı yerde tek bir devlet hastanesi yok. Modern şehirlerin hiçbirinde şehrin ortasına cezaevi yapılmıyor. Bizde de olmasın.


Anne olarak isyan ediyorum


HEDİYE SEVİLMİŞ


ÇOCUKLARIMIZI başka yerlere götürecekler ama bizi düşünen kimse yok. Biz emekli maaşıyla geçinen insanlarız. Gaziosmanpaşa'da oturduğumuz için buraya ziyarete gelebiliyoruz. Ama Kırıkkale'ye gönderilirse oğlumuzu ne yapacağız? Bir anne olarak isyan ediyorum.


Halkalı çöplükle biz cezaeviyle anılıyoruz


ZEKİ GÖRÜR


BU cezaevi ömrümüzü yedi. 20 yıldır burada yaşıyorum. Gidin herhangi birine 'Bayrampaşa size ne hatırlatıyor?' diye sorun. Bu cezaevi olmasa Bayrampaşa'nın adı bir yerde geçmez. Eskiden Halkalı nasıl ki çöplükle anılıyorsa biz de cezaeviyle anılıyoruz. Ama Halkalı şimdi süper bir yer oldu. Bir de buraya bakın. Kalkması gerçekten çok faydalı olacak. Kamikaze tipler geliyordu buraya. Yaz kış siyah takım elbiselerle dolaşan insanları cezaevi çevresinde görmekten bıkmıştık. Düşünün bir cezaevi var ve sadece esnaf istiyor. Tamam taşınması esnaf için kötü olur ama 250 bin kişi için faydalı olur. Hemen her gün siren sesiyle uyanmanın ne demek olduğunu biliyor musunuz? Polislerle aşırı şekilde iç içe yaşıyorduk. Onlar görevini yaparken insan sürekli birilerinin kendisini takip ettiğini düşünüyor ister istemez.


Gittiklerinde kiralar artacak


GÖKHAN EKER


BURAYA garip garip insanlar geliyor. Çoluğumuz, çocuğumuz özellikle görüş günlerinde çok rahatsız oluyor. Geçmişte bu daha çoktu. Evin balkonundan çocuklarımız film izler gibi seyrediyordu cezaevinin kapısındaki kalabalığı. Eskiden ağır abiler vardı. Onların varlıkları çocuklar için, burada yetişenler için kötü örnek oluyordu. Esnafın dışında Bayrampaşa Cezaevi'ni isteyen yok. Gitmesi bence çok iyi oluyor. Cezaevinden dolayı ev kiraları inanılmaz gerilemişti. Çünkü aileler cezaevinin çevresinde oturmak istemiyordu. Bekar evleriyle doldu Bayrampaşa. Şimdi şu an 200-300 YTL olan ev kiraları da ileride artacak. Bu da iyi bir şey bizim için.


Bağırış çağırıştan bıktık usandık


İSA ÇELİK (Kahvehane sahibi)


EĞER cezaevi yerine hastane yapılacaksa burası bizim için faydalı olur. TOKİ konut yaparsa hiç işimize yaramaz. Cezaevine ziyarete gelen yabancıların gece yarısı bağırış çağırışlarını duymaktan usandık. Daha düne kadar silah sesleri eksik olmuyordu. Kaldırılması kadar doğru bir karar olamaz. dışarıdakiler balkondan içeri esrar atıyordu. En azından daha sessiz ve rahat bir hayat bizi bekliyor. Tanımadığımız insanlarla birlikte yaşamaktan yorulmuştuk. 45 yıldır buraya gelen insanların fotoğraflarını çekseydim sergi açardım. İçeridekilerin yakınlarını da anlayabiliyoruz. Sıkıntı içindeler, acı içindeler. Ama aralarında başka başka insanlar da var. Hırsızlıktan içeri girenlerin yakınları da bazen hırsız oluyor. Birçoğu cep telefonumuzu, arabalarımızı çalıyor. Bizde tiyatro seyreder gibi onları seyrediyoruz.


Evimizi fareler basacak!


YUSUF ÖZAY (Bakkal)


ÖZELLİKLE dört-beş yıldır işler çok iyi gitmiyor. Cezaevine görüşe gidenler bizden erzak alıyordu. Cezaevi personeli alışveriş yapıyordu. Hayata Dönüş Operasyonu'ndan sonra işler ters gitti. Eskiden buranın bize faydası vardı, şimdi kimseye yok. Cezaevinin kapısının caddeye bakmaması gerekiyordu. Arkasından açılsaydı bu kadar tantana olmayacaktı. Şimdi burayı boşaltıyorlar ya, hiç kimsenin aklına gelmeyen bir şeyi söyleyim ben: Bayrampaşa Cezaevi'ni boşalttıktan sonra kazılar başlayınca fareler basacak evlerimizi.