Anayasa Mahkemesi Anayasayı yok saydı
Mahkeme Başörtüsü kararıyla Anayasa'nın 148. maddesini çiğinedi. İşte 148. madde:'...Anayasa Mahkemesi Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler ve denetler
Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde başörtüsü yasağını kaldıran Anayasa'nın 10. ve 42. maddelerinde yapılan değişiklikleri iptal etti. Karara her kesimden tepki yağdı. Mahkeme bu kararıyla Anayasa'nın 148. maddesini çiğinedi. İşte 148. madde:'...Anayasa Mahkemesi Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından inceler ve denetler.'
Anayasa Mahkemesi, başörtüsünün üniversitelerde serbest bırakılmasına ilişkin anayasa değişikliğini iptal etti ve yürürlüğünü durdurdu. İptal kararı 2'ye karşı 9 oy'la alınırken Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç ile üye Sacit Adalı'nın iptal kararına karşı çıktığı öğrenildi. Diğer 9 üye ise kararın iptali yönünde oy kullandı.
Anayasa Mahkemesi, üniversite eğitiminde eşitlik getiren anayasa değişikliğinin iptal kararını, Anayasa'nın 2. maddesiyle düzenlenen 'laiklik', 148. maddesiyle düzenlenen Anayasa Mahkemesi'nin görevleri ve 4. maddesinde yeralan ilk üç maddenin değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğine yönelik hükümlere dayandırdı. Yetkisi şekil denetimi ile sınırlı olan Anayasa Mahkemesi yetkisini aşarak, Anayasa değişikliğini esastan görüşerek iptaline karar verdi.
Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerini düzenleyen Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan, "Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler" hükmüne rağmen mahkeme şekil bakımından denetim ve incelemenin yerine Anayasa değişikliğini esastan görüşerek iptal etti.
Anayasa Mahkemesi bu kararıyla Anayasa'nın 148. Maddesinde yer alan," Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır" hükmüne rağmen sınırsız hareket ederek yetkisinin sınırlarını aştı. 1982 Anayasa'nın yürürlüğe girmesinden bu yana Anayasa Mahkemesi ilk kez esas hakkında bir inceleme yaparak iptal kararı verdi. Böylece 82 Anayasa'sında ilk kez böyle bir karar alındı. Anayasa Mahkemesi'nin, Türban konusunda aldığı iptal kararı yazılı olarak açıklandı. Açıklamada, iptal kararının Anayasa'nın 2, 4. ve 148. maddeleri gözetilerek verildiği kaydedildi.
İLK DEFA İPTAL ETTİ
Anayasa Mahkemesi ilk defa bir anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendirerek, iptal etti. 27 Mayıs Darbesi'nin ardından yapılan 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesi'ne, 1961 Anayasası anayasa değişikliklerini içerik yönünden değerlendirme yetkisi veriyordu. Bu nedenle 12 Eylül Darbesi'ne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini içerik olarak inceledi ve bazı anayasa değişikliklerini iptal etti.
12 Eylül Darbesi'nin ardından hazırlanan ve halen yürürlükte olan 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi'nin anayasa değişikliklerini içerik yönünden değil, sadece şekil yönünden değerlendirebileceğine karar verdi. 1982'den bugüne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini sadece şekil yönünden inceledi. Üniversitelerde başörtüsü yasağının kaldırılmasını amaçlayan anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendiren ve iptal eden Anayasa Mahkemesi, yürürlükte olan Anayasaya göre ilk defa bir anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendirdi ve iptal etti.
MUTLULUK DUYMUYORUZ
CHP lideri Deniz Baykal, Anayasa Mahkemesinin önemli bir karar aldığını belirterek, kararın hukuki bakımdan büyük önem taşıdığını söyledi. Bu kararın, Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine yönelik anayasa değişikliklerinin Anayasa Mahkemesinin yetki ve görev alanı içinde değerlendirilebileceği anlayışını yansıttığını belirten Baykal, "Bu bakımdan önemli bir hukuki içtihat, anlayış çok net bir şekilde ortaya konmuştur. Gönül isterdi ki bu konular böyle bir Anayasa Mahkemesi kararına dayanmasın. Biz bu konudaki anlayışımızı Anayasa değişikliği süreci başladığında ortaya koymuştuk. Biz bundan mutluluk duymuyoruz. Böyle bir noktaya gelmesinden ben, tam tersine üzüntü duyuyorum" dedi.
Mahkemenin yetkisi yok
Anayasa Hukukçusu Doç. Dr. Serap Yazıcı: Anayasa Mahkemesi esas denetimi yapamaz. Şekil denetimi yaptığı görüntüsü içinde meselenin esasına geçemez. Anayasanın bütün hükümleri dolaylı olarak 2. madde ile ilişkilendirilebilir. Bu mantığı kabul edersek tali kurucu iktidarın hiçbir şekilde anayasa değişikliği yapması mümkün olamaz. Mahkeme kendine verilmeyen yetkiyi kullanamaz.
Anayasa Mahkemesi, başörtüsünün üniversitelerde serbest bırakılmasına ilişkin anayasa değişikliğini iptal etti ve yürürlüğünü durdurdu. İptal kararı 2'ye karşı 9 oy'la alınırken Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç ile üye Sacit Adalı'nın iptal kararına karşı çıktığı öğrenildi. Diğer 9 üye ise kararın iptali yönünde oy kullandı.
Anayasa Mahkemesi, üniversite eğitiminde eşitlik getiren anayasa değişikliğinin iptal kararını, Anayasa'nın 2. maddesiyle düzenlenen 'laiklik', 148. maddesiyle düzenlenen Anayasa Mahkemesi'nin görevleri ve 4. maddesinde yeralan ilk üç maddenin değiştirilemeyeceği ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğine yönelik hükümlere dayandırdı. Yetkisi şekil denetimi ile sınırlı olan Anayasa Mahkemesi yetkisini aşarak, Anayasa değişikliğini esastan görüşerek iptaline karar verdi.
Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerini düzenleyen Anayasa'nın 148. maddesinde yer alan, "Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler" hükmüne rağmen mahkeme şekil bakımından denetim ve incelemenin yerine Anayasa değişikliğini esastan görüşerek iptal etti.
Anayasa Mahkemesi bu kararıyla Anayasa'nın 148. Maddesinde yer alan," Kanunların şekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise, teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır" hükmüne rağmen sınırsız hareket ederek yetkisinin sınırlarını aştı. 1982 Anayasa'nın yürürlüğe girmesinden bu yana Anayasa Mahkemesi ilk kez esas hakkında bir inceleme yaparak iptal kararı verdi. Böylece 82 Anayasa'sında ilk kez böyle bir karar alındı. Anayasa Mahkemesi'nin, Türban konusunda aldığı iptal kararı yazılı olarak açıklandı. Açıklamada, iptal kararının Anayasa'nın 2, 4. ve 148. maddeleri gözetilerek verildiği kaydedildi.
İLK DEFA İPTAL ETTİ
Anayasa Mahkemesi ilk defa bir anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendirerek, iptal etti. 27 Mayıs Darbesi'nin ardından yapılan 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesi'ne, 1961 Anayasası anayasa değişikliklerini içerik yönünden değerlendirme yetkisi veriyordu. Bu nedenle 12 Eylül Darbesi'ne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini içerik olarak inceledi ve bazı anayasa değişikliklerini iptal etti.
12 Eylül Darbesi'nin ardından hazırlanan ve halen yürürlükte olan 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi'nin anayasa değişikliklerini içerik yönünden değil, sadece şekil yönünden değerlendirebileceğine karar verdi. 1982'den bugüne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini sadece şekil yönünden inceledi. Üniversitelerde başörtüsü yasağının kaldırılmasını amaçlayan anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendiren ve iptal eden Anayasa Mahkemesi, yürürlükte olan Anayasaya göre ilk defa bir anayasa değişikliğini içerik yönünden değerlendirdi ve iptal etti.
MUTLULUK DUYMUYORUZ
CHP lideri Deniz Baykal, Anayasa Mahkemesinin önemli bir karar aldığını belirterek, kararın hukuki bakımdan büyük önem taşıdığını söyledi. Bu kararın, Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine yönelik anayasa değişikliklerinin Anayasa Mahkemesinin yetki ve görev alanı içinde değerlendirilebileceği anlayışını yansıttığını belirten Baykal, "Bu bakımdan önemli bir hukuki içtihat, anlayış çok net bir şekilde ortaya konmuştur. Gönül isterdi ki bu konular böyle bir Anayasa Mahkemesi kararına dayanmasın. Biz bu konudaki anlayışımızı Anayasa değişikliği süreci başladığında ortaya koymuştuk. Biz bundan mutluluk duymuyoruz. Böyle bir noktaya gelmesinden ben, tam tersine üzüntü duyuyorum" dedi.
Mahkemenin yetkisi yok
Anayasa Hukukçusu Doç. Dr. Serap Yazıcı: Anayasa Mahkemesi esas denetimi yapamaz. Şekil denetimi yaptığı görüntüsü içinde meselenin esasına geçemez. Anayasanın bütün hükümleri dolaylı olarak 2. madde ile ilişkilendirilebilir. Bu mantığı kabul edersek tali kurucu iktidarın hiçbir şekilde anayasa değişikliği yapması mümkün olamaz. Mahkeme kendine verilmeyen yetkiyi kullanamaz.
