Abdurrahman Dilipak: ABD Seçimleri Üzerine/ Habervakti.com
ABD’de bugün Vermont eyaletinde Türkiye saati ile 13.00’te oy kullanılmaya başladı. O zaman eyalette saat 05.00’ti. Türkiye, ABD Doğu Saati’nden 8 saat ileridedir.
Bu eyalette ABD saati ile 19.00’da sandıklar kapanacak. Bu saat, Türkiye saati ile 4 Kasım’da saat 03.00’te. Sandık sonuçları gayriresmî olarak o saatten sonra belli olmaya başlayacak ve tüm eyaletlerde sandıkların kademeli olarak açılması için 8 saat daha beklemek gerekecek.
Sandıklar ilk Vermont’ta açılacak, en son Alaska’da 4 Kasım’da Türkiye saati ile 09.00’da kapanacak.
Bu seçimde Temsilciler Meclisi için 50 eyaletin tamamında toplam 435 koltuk seçilecek. Ayrıca 100 koltuklu Senato’nun yaklaşık üçte biri yenilenecek; yani 35 senatör seçilecek. 36 eyalette vali seçimi var. İrili ufaklı birçok şehirde sonraki aylarda da devam edecek belediye başkanlığı seçimleri var. Eyalet Yüksek Mahkemelerinde görev yapacak olan 63 koltuk için 31 eyalette seçim yapılacak. Ayrıca istinaf mahkemelerinde yüzlerce, yerel ilk derece mahkemelerinde görev yapacak binlerce yargıç seçilecek. Federal yargıçlar seçimle gelmiyor; Başkan atar, Senato onaylar ve ömür boyu görev yaparlar. Ayrıca "şerif"ler doğrudan halk tarafından seçilen en önemli kolluk kuvveti makamıdır. Savcılar, belediye başkanları, şehir meclisleri, eyalet başsavcısı, seçim kurulu başkanı, eyalet milletvekilleri, ilçe komiserleri, okul kurulları ve eyalet meclis üyeleri de bu seçimlerde veya ayrı dönemde halk tarafından seçilir.
Müslümanlar, Yahudiler, göçmenler ve Evanjeliklerin yoğun olduğu eyaletler (güncel tahminler, 2020–2025 verileri) şöyle:
Müslümanlar: New York (~724 bin), California (~504 bin), Illinois (~474 bin), New Jersey (~322 bin), Texas (~313 bin), Michigan (~242 bin). Yüzde olarak en yüksek: Illinois, New York ve New Jersey (yaklaşık %3,5–3,7). Maryland, Michigan ve Minnesota da %2’nin üzerinde. Önemli yoğunluk noktaları ise New York City metropolü, Dearborn/Detroit (Michigan – özellikle Arap Müslümanlar), Chicago bölgesi, Northern Virginia ve Houston.
Yahudiler: Sayı olarak en fazla: New York (~1,67–1,78 milyon, eyalet nüfusunun ~%8,5–9’u), California (~1,26 milyon), Florida (~670–750 bin), New Jersey (~580–626 bin), Pennsylvania, Illinois, Massachusetts. Yüzde olarak en yüksek: New York (%8,5–9), New Jersey (%6–6,8).
Göçmenler (Yurt dışında doğmuşlar): Yüzde olarak en yüksek: California (~%27), New Jersey (~%24), New York (~%23), Florida (~%22), Nevada (~%19), Massachusetts (%18), Hawaii (%18), Texas (~%18). Sayı olarak en fazla: California (10+ milyon), Texas (~5,5 milyon), Florida (~5 milyon), New York (~4,5 milyon).
Evanjelikler: Yüzde olarak en yüksek Güney bölgesinde yaşıyorlar: Alabama (~%42), Oklahoma (~%42), Mississippi (~%39), Arkansas (~%38), Tennessee (~%36), Kentucky (kaynaklara göre %31–46 arası). Diğer yüksek eyaletler: South Carolina, Georgia, North Carolina, Louisiana, Missouri, Texas (sayı olarak çok büyük). Kuzeydoğu ve Batı kıyısında oranlar belirgin şekilde daha düşüktür.
2024 ABD başkanlık seçiminde (son büyük seçim) ülke genelinde Cumhuriyetçi aday Donald Trump oyların yaklaşık %49,8’ini (77,3 milyon), Demokrat aday Kamala Harris ise %48,3’ünü (75,0 milyon) aldı; kalan ~%1,8’lik kısım diğer adaylara gitti. Eyalet bazında ise Cumhuriyetçiler Güney ve İç Batı’da çok güçlü sonuçlar elde etti: Alabama’da Trump %64,6 - Harris %34,1, Arkansas’ta %64,2 - %33,6, Kentucky’de %64,5 - %33,9, Idaho’da %66,9 - %30,4; Oklahoma, Tennessee, West Virginia ve Mississippi gibi eyaletlerde de %60’ın üzerinde oy aldılar. Florida (%56,1 Trump), Texas, Ohio, Indiana ve Iowa gibi eyaletlerde de Cumhuriyetçiler %55–59 bandında kaldı.
Demokratlar ise kıyı eyaletlerinde öne çıktı: Kaliforniya’da Harris %58,5 - Trump %38,3, New York’ta %56 civarı, Illinois’te %54,4; Maryland, Massachusetts, Hawaii ve Washington’da %55–63 arası oranlar görüldü; Washington D.C.’de Harris %90’ın üzerine çıktı. Arizona’da Trump %52,2 - Harris %46,7, Georgia’da %50,7 - %48,5, Pennsylvania’da %50,4 - %48,6, Michigan’da %49,7 - %48,3, Wisconsin’de yaklaşık %49,7 - %48,8; Nevada ve Kuzey Carolina’da da Trump %50–51 civarında kazandı. Colorado, Minnesota, New Hampshire, Virginia ve New Mexico gibi eyaletlerde ise Demokratlar %50–54 bandında önde bitirdi. Genel olarak Cumhuriyetçiler 31 eyaleti ve 312 seçici oyu, Demokratlar ise 19 eyalet + D.C. ve 226 seçici oyu kazandı. Bu oranlar resmî eyalet sonuçlarına dayanan nihai popüler oy verileridir.
Görünen o ki, bu seçimde sonuçlar böyle olmayacak. Trump ABD tarihinin en kötü başkanı. Cumhuriyetçilerin önemli bir oy kaybı bekleniyor. Siyonistlerden yana politikaları, Epstein skandalı, savaş tehdidi, İran’daki başarısızlık, göçmen politikaları, daha birçok ülke ile yaşanan krizler, ABD’nin dünyada giderek yalnızlaşması, İsrail seçimleri, Brezilya seçimleri Amerikan seçmeninin kararları üzerinde etkili olacağa benziyor.
Temsilciler Meclisinde şu anki sandalye dağılımı şöyle: Cumhuriyetçiler: 218, Demokratlar: 214, Bağımsız: 1 (Kevin Kiley - Kiley genellikle Cumhuriyetçilerden yana oy kullanıyor), Boş: 2.
100 sandalyeli Senato’da Cumhuriyetçiler: 53, Demokratlar: 45 sandalyeye sahip. Bağımsızlar: 2 (iki üye de Demokratlara yakın).
Bu seçimde Temsilcilerin hepsi yenilenirken, Senato’da 100 sandalyenin yaklaşık üçte biri (35 sandalye) yenileniyor. Yenilenecek sandalyelerin mevcut sahipleri şöyle: 22 sandalye şu anda Cumhuriyetçilere ait, 13 sandalye şu anda Demokratlara ait. Cumhuriyetçiler mevcudu muhafaza etmeye, Demokratlar yeni sandalyeler kazanmaya çalışacak. Arada 8 sandalyelik bir fark söz konusudur.
Son kamuoyu araştırmalarına göre beklenen değişiklik, 435 Temsilciler Meclisi ve 35 Senato koltuğu yenileneceği gerçeği göz önüne alındığında Temsilciler Meclisinde Demokratların çoğunluğu alması bekleniyor. Yine birçok bağımsız kamuoyu araştırma kuruluşuna göre de Demokratların Kongreyi kazanma ihtimali %90’ın üzerinde. Temsilciler Meclisinde ortalama sandalye tahmini yaklaşık 230–242. Bu seçimde Demokratların 214’ten 230’a sıçraması büyük bir başarı. Senato için durum pek farklı değil; tahminler Demokratların lehine. Birçok kamuoyu araştırma grubunun elde ettiği verilere göre Demokratların Senato’yu alma ihtimali %70–78 civarında. 100 koltuklu Senato'da Demokratların bağımsızlarla birlikte 52 koltuğa sahip olacakları öngörülüyor. Bunun anlamı şu: Beklenen, Cumhuriyetçilerin 50’nin altına düşmesi ve kontrolü kaybetmesi.
2026 ara seçimlerinde Senato koltuğu yenilenen eyaletler şöyle: Alabama, Alaska, Arkansas, Colorado, Delaware, Florida, Georgia, Idaho, Illinois, Iowa, Kansas, Kentucky, Louisiana, Maine, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Mississippi, Montana, Nebraska, New Hampshire, New Jersey, New Mexico, North Carolina, Ohio (özel), Oklahoma, Oregon, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Tennessee, Texas, Virginia, West Virginia ve Wyoming. Bu 35 sandalyenin 22’si şu anda Cumhuriyetçilere, 13’ü Demokratlara ait.
Son kamuoyu araştırmalarına göre Demokratlar; özellikle Alaska, Kansas, Maine, Ohio, Texas, North Carolina ve Michigan gibi eyaletlerde önde veya çok yakın görünüyor (birçok ankette %1–6 civarı Demokrat avantajı). Iowa neredeyse eşit, Nebraska ve South Carolina ise Cumhuriyetçiler lehine. Geleneksel Cumhuriyetçi eyaletlerde (Alabama, Arkansas, Idaho, Kentucky, Oklahoma, Tennessee, West Virginia vb.) Cumhuriyetçiler %10–20+ farkla önde iken bu seçimde sonuçlar genel olarak merak ediliyor. Demokratlar için geleneksel eyaletlerde (Colorado, Illinois, Massachusetts, New Jersey, Oregon vb.) ise Demokratlar %10–25+ farkla önde. Kamuoyu araştırmalarına göre genel olarak rekabetçi eyaletlerde Demokratların ortalama oy oranı yaklaşık %49–53, Cumhuriyetçilerin ise %45–50 bandında seyrediyor.
Bu durumda seçim sonuçları ile ilgili politik yorum için yarını beklemek gerekecek.
Selam ve dua ile.
ABD başkanlık seçiminde Trump ve Kamala’nın oyları...