Birleşmiş Milletler (BM) İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Özel Raportörü Francesca Albanese, Gazze Şeridi'nde İsrail kontrolünde yürütülebilecek kontrolsüz enkaz kaldırma faaliyetlerinin uluslararası suç delillerini yok edebileceği uyarısında bulundu.
Albanese yayımladığı yazılı açıklamada, adli delillerin toplanması ve hayatını kaybedenlerin kimlik tespit süreçlerinin tamamlanmasının, her türlü kapsamlı hafriyat ve enkaz temizleme işleminden önce gelmesi gerektiğini vurguladı. Özel Raportör, Gazze'nin yeniden inşası ve enkaz kaldırma süreçlerinin planlanmasında Filistinlilerin doğrudan söz ve sorumluluk sahibi olmasının zorunlu olduğunu kaydetti.
"Gazze'deki moloz yığınları yalnızca inşaat atığından ibaret değildir; burası hem bir suç mahalli, hem devasa bir mezarlık, hem de iki yıllık yıkımın somut maddi kaydıdır. Yeniden inşanın geçmişi silme ve failleri aklama aracına dönüşmesine izin verilemez."
61 Milyon Ton Enkaz ve Şirketlerin Hukuki Sorumluluğu
BM verilerine göre Gazze Şeridi'nde biriken moloz miktarının yaklaşık 61 milyon tonu bulduğu ve bu enkazın tamamen kaldırılmasının en az 7 yıl sürebileceği tahmin ediliyor.
Albanese, enkaz kaldırma ve geri dönüşüm hazırlıklarına İsrailli şirketlerin dahil edildiğine dair sahadan güvenilir bilgiler aldığını bildirdi.
Molozların taşınması veya ezilmesi sırasında savaş suçlarına dair fiziki delillerin karartılması halinde, sürece dahil olan devlet aktörlerinin ve özel şirketlerin uluslararası ceza hukuku kapsamında sorumluluk taşıyabileceği ifade edildi.
Sahada hâlâ binlerce kişinin cansız bedeninin enkaz altında bulunduğu değerlendiriliyor. Nitekim Gazze Şehri'nde yürütülen tarama çalışmalarında geçtiğimiz haftalarda yalnızca tek bir aileden 112 kişinin kalıntılarına ulaşılmıştı.
Diplomatik Tepkiler ve Baskılar
İsrail Dışişleri Bakanlığı ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi Albanese'nin son çağrısına dair resmi bir açıklama yapmazken, daha önce raportörün Gazze operasyonlarına yönelik raporlarını reddetmişti.
Hamas ise Albanese'nin uyarısını memnuniyetle karşıladığını belirterek, molozların kayıpların çıkarılmasını ve adli delillerin korunmasını garanti altına alacak uluslararası mekanizmalarla kaldırılması çağrısında bulundu.
İnsan Hakları Konseyi'ne bağlı bağımsız uzman olarak görev yapan Albanese, Gazze'deki askeri operasyonlara yönelik ihlal raporları nedeniyle Batı başkentlerinin ve Washington'ın yoğun baskısıyla karşılaşıyor. ABD yönetimi, geçtiğimiz yıl Albanese'yi Uluslararası Ceza Mahkemesini (UCM) Amerikalı ve İsrailli yetkililer aleyhine harekete geçmeye teşvik ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı.