Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Washington ile Tahran arasında yürütülen gerilimi düşürme arabuluculuğunu sürdürmek amacıyla bugün Tahran’a gidiyor. Pakistanlı komutanın ziyareti, Katar, Suudi Arabistan ve BAE ile koordineli şekilde sürdürülen diplomatik girişimlerin devamı niteliğinde görülüyor.
İran’ın “İSNA” ajansı, Asım Munir’in Tahran ziyaretinin, Pakistan’ın İran ile ABD arasında yürüttüğü arabuluculuk çabalarının yeni aşaması olduğunu duyurdu. Aynı saatlerde İran Dışişleri Bakanlığı da Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin, çarşamba gününden bu yana Tahran’da bulunan Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi ile görüştüğünü açıkladı.
Basına yansıyan bilgilere göre yürütülen diplomatik temaslar, kapsamlı bir anlaşmadan ziyade “gerilimi düşürme karşılığında dondurma” ilkesine dayanan geçici bir uzlaşı zemini oluşturmayı hedefliyor. Planın temel amacı, tarafların askeri ve deniz kaynaklı gerilimi geçici olarak azaltması ve müzakere süreci devam ettiği müddetçe provokatif adımları askıya alması yoluyla bölgesel çapta büyük bir savaşın önüne geçmek.
Sızdırılan bilgilere göre önerilen çerçeve; ABD ve israilin İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik saldırılarını durdurmasını, buna karşılık İran’ın da Amerikan üslerine ya da uluslararası deniz trafiğine yönelik saldırıları genişletmemesini içeriyor.
Plan kapsamında ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin düzenlenmesi ve petrol akışının güvence altına alınması hedefleniyor. Bunun yanında 30 ila 60 gün sürecek daha kapsamlı müzakereler için hazırlık yapılması öngörülüyor. Bu müzakerelerde nükleer dosya, füze programı, bölgesel nüfuz alanları ve ABD yaptırımlarının kaldırılması gibi başlıkların ele alınması planlanıyor.
Sızan bilgilere göre arabulucu ülkeler, ilk aşamada hiçbir tarafın “siyasi zafer” ilan etmeyeceği bir formül oluşturmaya çalışıyor. Böylece mevcut ABD yönetiminin iç kamuoyunda zayıf görünmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Pakistan’ın ayrıca en karmaşık dosyaları ileriki aşamalara bırakarak müzakerelerin erken çökmesini engellemeyi hedeflediği belirtiliyor.
Öte yandan israil medyasındaki değerlendirmeler, Tel Aviv yönetiminin girişime kuşkuyla yaklaştığını ortaya koydu. İşgal hükümeti lideri Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, böyle bir ateşkesin İran’a askeri kapasitesini yeniden inşa etme fırsatı vereceği yönündeki endişelerini dile getirdiği aktarıldı.
Washington’da ise Pakistan’ın girişimi, geniş çaplı bir bölgesel savaştan kaçınmanın yolu olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda ABD yönetimi, “maksimum baskı” politikasının İran’ı yeniden müzakere masasına oturmaya zorladığı söylemini korumaya çalışıyor.
Dün İran’ın “Tesnim” ajansı, müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Amerikalıların Pakistanlı arabulucu üzerinden İran’a yeni bir metin gönderdiğini duyurdu. Haberde, İran’ın üç gün önce 14 maddelik kendi öneri metnini ilettiği belirtildi. İran tarafının şu an Amerikan teklifini incelediği ancak henüz resmi bir yanıt vermediği ifade edildi.
Aynı süreçte İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise “Düşmanın açık ve gizli hamleleri yeni bir savaş turu peşinde olduğunu gösteriyor” diyerek bölgedeki gerilimin hâlâ yüksek seviyede olduğunu vurguladı.