ABD’nin Ortadoğu’daki Askerî Varlığı Yeniden Şekilleniyor: “Kiralanan Ordular” Dönemi
ABD, Ortadoğu’daki askerî varlığını yeniden yapılandırırken doğrudan müdahaleyi azaltıp etkisini sürdürmenin yeni bir yolunu buldu: Özel güvenlik şirketleri. Eski askerler ve istihbarat mensuplarından oluşan bu “kiralık ordular”, Washington’un bölgedeki nüfuzunu resmî askeri güç kullanmadan sürdürmesini sağlayan başlıca araç hâline geldi.
Irak, Suriye, Yemen, Libya ve son olarak Gazze’de faaliyet gösteren Amerikan güvenlik şirketlerinin artan rolü, ABD’nin uzun süredir benimsediği “doğrudan çatışmadan uzak durma” yaklaşımıyla örtüşüyor. Resmî veriler ve açık kaynaklara yansıyan bilgiler, ABD’nin düzenli ordu yerine özel şirketlere giderek daha fazla yaslandığını gösteriyor.
Irak Savaşı: Özel Güvenlik Şirketlerinin Dönüm Noktası
2003 Irak işgali, özel güvenlik şirketlerinin yükselişinde milat oldu. Savaşın uzamasıyla birlikte ABD, operasyonlarını desteklemek için on binlerce taşeron personel görevlendirdi. Bu süreçte “Blackwater” (sonradan Academi) gibi şirketler sahnenin merkezine yerleşti.
ABD Kongre Bütçe Ofisi verilerine göre, 2008’de Irak’ta görev yapan Amerikan askerlerinin sayısı 157.800 iken, taşeron çalışan sayısı 190 bine ulaştı. 2011’de ABD askerlerinin çekilmesiyle sahadaki boşluğu büyük ölçüde özel şirketler doldurdu.
Washington böylece geniş çaplı askerî müdahalelerden kaçınırken etkisini sahada koruyabileceği daha esnek bir modele geçti.
Bu Şirketleri Kimler Yönetiyor?
Amerikan özel güvenlik şirketlerinin arkasında çoğunlukla:
Eski ABD ordusu mensupları
Emekli özel kuvvetler personeli
CIA’de görev yapmış istihbaratçılar
bulunuyor.
ABD yasaları, emekli askerlerin yabancı devletlerden iş veya hediye kabul etmesini resmî onaya bağlayarak bu kişilerin Washington’dan kopmamasını sağlıyor.
Bu şirketler sadece tesis koruma gibi klasik görevler üstlenmiyor; petrol sahalarının güvenliğinden istihbarat toplamaya, özel operasyonlara ve eğitimlere kadar pek çok kritik faaliyeti yürütüyor.
Kongre Araştırma Servisi’nin 2023 raporuna göre bazı dönemlerde Irak ve Afganistan’da görev yapan taşeron sayısı, sahadaki Amerikan askerlerinden daha fazla oldu.
Irak ve Suriye: Çekilmenin Boşluğunu Şirketler Doldurdu
ABD’nin 2011’de Irak’tan çekilmesi sonrası, Dışişleri Bakanlığı 5 bin taşerondan oluşan büyük bir güvenlik ağı kurdu. Triple Canopy ve Constellis gibi şirketler, diplomatik tesislerin ve ABD konvoylarının korunmasında öncü rol oynadı.
2020’lere gelindiğinde Irak ve Suriye’de 1400’den fazla özel güvenlik çalışanı sahadaydı. Suriye’de resmî olarak 500 Amerikan askeri bulunsa da, operasyonların büyük kısmı taşeronlar tarafından yürütülüyor.
Sızan bir kongre raporuna göre 2022’de Irak ve Suriye’de 6770 taşeron görev yaparken, ABD asker sayısı yaklaşık 4500’dü.
Yemen ve Libya: Gizli Operasyonlar ve Suikast Programları
Ortadoğu’daki diğer çatışma bölgelerinde de Amerikan özel güvenlik şirketlerinin izleri görülüyor.
Yemen – 2015:
BuzzFeed’in 2018’de ortaya çıkardığı bilgilere göre, Spear Operations Group adlı Amerikan şirketi, BAE finansmanıyla Yemen’de “hedefli suikastlar” gerçekleştirdi. Operasyonu, özel kuvvetlerden eski askerlerin yer aldığı bir ekip yürüttü.
Libya – 2019:
BM’nin gizli raporu, General Hafter’i desteklemek için 80 milyon dolarlık bir operasyon planlandığını ve Blackwater’ın kurucusu Erik Prince’in bu operasyonla ilişkilendirildiğini ortaya koydu. Plan, Libya’da muhalif liderlere yönelik suikast ekibi oluşturmayı da içeriyordu.
Bu örnekler, özel güvenlik şirketlerinin artık sadece savunma ya da eğitim değil, doğrudan saldırı kapasitesi kazandığını gösteriyor.
Gazze: En Hassas Bölgeye İlk Amerikan Girişi
İsrail’in 2023–2024’teki Gazze saldırıları sırasında, bugüne kadar ABD’nin resmî veya özel güvenlik varlığı için kapalı olan bölgeye ilk kez Amerikan özel şirketleri girdi.
UG Solutions:
Kuzey Carolina merkezli şirket, İsrail tarafından kurulan Netzarim Koridoru’nda görev yapmak üzere yaklaşık 100 eski özel kuvvetler askerini işe aldı. Şirket, Gazze’deki yardım dağıtım sürecinde İsrail–ABD ortak projesi olan “Gazze İnsani Vakfı” ile çalıştı.
Safe Reach Solutions:
CIA eski görevlisi Philip Reilly tarafından kurulan şirket, yardım faaliyetlerinin yanında istihbarat desteği sağlamakla da suçlandı. İsrail medyası, şirketin Gazze içinde Hamas üyelerinin kimlik tespiti çalışmalarına katkı sunduğunu yazdı.
Bu gelişmeler, ABD’nin en hassas siyasi alanlarda bile resmî askerî varlık yerine özel şirketleri sahaya sürme stratejisinin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.
Sonuç: ABD, Özel Şirketleri Stratejik Araca Dönüştürdü
Amerika’nın emekli askerlerin yurtdışında çalışmasına verdiği resmî onay, bu şirketleri Washington’ın görünmez uzantısına dönüştürüyor. Sahada görünen yüz taşeronlar olsa da, operasyonların arkasında ABD’nin bölgesel stratejisi bulunuyor.
Özel güvenlik şirketleri artık:
ABD’nin Ortadoğu’daki nüfuzunun tamamlayıcı unsuru,
Askerî maliyetleri düşüren esnek bir araç,
Resmî askerî müdahale olmadan sahayı şekillendirme yöntemi
olarak işlev görüyor.
ABD MERKEZ KOMUTANLIĞI (USCENTCOM) SORUMLULUK ALANINDAKİ ABD OPERASYONLARINA YÖNELİK MÜTEAHHİT DESTEĞİ
ARKA PLAN:
Bu rapor, 2022 Mali Yılı'nın (FY22) 2. çeyreği için ABD Savunma Bakanlığı (DoD) müteahhit personel sayılarını ve ABD kuvvetlerine eşlik eden müteahhitlerin yönetiminin iyileştirilmesine yönelik devam eden çabaların mevcut durumunu sunmaktadır.
Rapor; Irak ve Suriye’de, Doğal Kararlılık Harekâtı (OIR) kapsamında sahaya gönderilen DoD müteahhit personeline ve ABD Merkez Komutanlığı’nın (USCENTCOM) sorumluluk bölgesindeki (AOR) verilere yer vermektedir.
ANA NOKTALAR:
FY22’nin 2. çeyreğinde USCENTCOM, sorumluluk alanında DoD destekli yaklaşık 19.989 müteahhit personel bulunduğunu bildirmiştir. Bu sayı, önceki çeyreğe göre yaklaşık 1.071 kişilik bir artış anlamına gelmektedir.
USCENTCOM SORUMLULUK ALANINDAKİ DoD MÜTEAHHİT PERSONELİ
| Bölge | Toplam Müteahhit | ABD Vatandaşları | Üçüncü Ülke Vatandaşları (TCN) | Yerel Personel |
|---|---|---|---|---|
| Irak ve Suriye | 6.770 | 2.684 | 2.393 | 1.693 |
| USCENTCOM Diğer Bölgeleri | 13.219 | 6.704 | 6.334 | 181 |
| USCENTCOM Sorumluluk Alanı (AOR) – Genel Toplam | 19.989 | 9.388 | 8.727 | 1.874 |
DoD Müteahhit Nüfusu Eğilimleri (FY12–FY22)
Aşağıdaki grafikler, yıllara ve çeyreklere göre hem Irak'taki hem de USCENTCOM sorumluluk alanının tamamındaki müteahhit nüfusu değişimini göstermektedir:
ABD vatandaşları
Üçüncü ülke vatandaşları
Yerel personel
Kaynak: Arabicpost.net / Çeviri Tevhidhaber