Siloviki, Kadirov'a karşı

Rus yanlısı bir Çeçen saha komutanı olan Movladi Basysarov'un Moskova'da bir çatışmada öldürülmesi Rus yanlısı Çeçen cephesindeki en etkili lider olan Ramzan Kadirov ile Rus güvenlik güçleri arasındaki gergin ilişkilerle ilgili bir tartışma başlattı.

Andery Smirnov

Baysarov kendilerine FSB ya da GRU (Rus askeri istihbaratı) tarafından verilen emirleri yerine getiren ve Çeçenya'da özel operasyonlar düzenleyen en kalabalık ölüm tugaylarından birinin lideri idi. Kadirov ile arasındaki anlaşmazlık yüzünden öldürüldü. FSB'nin Baysarov'u koruyan adamlarını çekmesinden hemen sonra Kadirov'un adamlarının onu Moskova'da öldürdükleri bir sır değil. FSB'nin Kadirov'un Baysarov'u öldürme çabalarına belli bir süre karşı gelmesi gerçeği Kadirov ile FSB arasında gerçekten bir anlaşmazlığın olduğunu gösteriyor.

24 Kasım'da Gazeta.ru'da yayınlanan bir yazıda eski ve 'rahatsız edici' Çeçen sorununu çözmenin en iyi yolunun Kadirov olduğunu düşünen gazeteci yazar Yulya Latinina, FSB'nin yüzbaşı ve albay gibi düşük rütbeli adamlarının anti-Kadirov eğiliminin arkasında olabileceklerini ancak Putin'in onları ciddiye almadığını söyledi. Bununla birlikte tüm FSB'nin Kadirov'a karşı olmaları durumunda durum daha da karmaşık bir hal alabilir.

5 Ekim'de Ramzan Kadirov, Çeçenya anayasasına göre devlet başkanı olmak için gereken minimum yaş olan 30 yaşına girdi. Rusya'daki birçok gözlemci Putin'in o sıralar Kadirov'u Çeçenya'daki Rus yanlısı yönetimin devlet başkanlığına atayacağını düşünüyordu. Bununla birlikte beklenen olmadı. Dahası 30 yaşına girmeden önce bile onun devlet başkanı olmasını engelleyen güçler olduğu belliydi.

27 Eylül'de, 30. doğum gününden sadece 8 gün önce Kadirov iki kez hayatına kastedildiğini ve ikisinin de gizli servisler tarafından yapıldığını söyleyerek halkı şaşırttı. Kadirov hangi gizli servisten bahsettiğini söylemedi ama yabancı bir gizli servisin olması mümkün değil. Büyük ihtimalle ya Rus gizli servislerini yada Çeçen direnişçileri ima ediyordu.

Kadirov ile FSB arasındaki ilk açık zıtlaşma geçtiğimiz Ağustos ayının sonlarında Kadirov'un gerçekten şaşırtıcı bir şov düzenlemesi ile meydana geldi: Şova göre düzinelerce eski direnişçi silahlarını bıraktı ve şahsen Kadirov tarafından affedildi. Bu görüntüler tüm Rus televizyon kanallarında yayınlandı ve basında geniş yer kapladı. Bundan iki gün sonra 31 Ağustos'da FSB'nin Çeçenya şubesinin başkanı Sergey Bogomolov militanların teslim olmaları gerçeği üzerinde Çeçen güvenlik güçleri tarafından oynamalar yapıldığını duyurdu. Bu açıklama Kadirov'a ve şöhretine direkt bir darbe idi.

Kasım ayının başlarında FSB kontrolündeki bazı Rus basın organları Kadirov'a karşı bir kampanya başlattı. 15 Kasım'da Utro.ru'da yayınlanan bir yazısında German Pronin "Çeçenya'daki yasadışı örgütler hala tehdit edici etkenler arasındalar ve yerel güvenlik güçleri bunu tam olarak anlamıyor"Birkaç militan olduğunu söyleyerek geçiştiriyorlar" dedi. Pronin muhtemelen sık sık Çeçenya'da neredeyse hiç direnişçi kalmadığını tekrarlayan Kadirov'a gönderme yapıyordu. Pronin'in özellikle Kadirov'a yakın üst düzey polislerin çalışmalarını eleştirdiği de not edilmeli. Pronin, Artur Akhmadov ve Adam Demilhanov gibi eski direnişçi saha komutanları güvenlik güçlerinde yada hükümette yüksek pozisyonlar işgal ederken Musa Gazimagomedov ve Buvadi Dakhiev gibi yılladır Rusların yanında savaşan Çeçenlerin öldürüldüğünü belirtti. Pronin ayrıca her gün Rus askerlerinin öldürüldüğü Çeçenya'da Çeçen polisinin direnişçilere bilgi sağlayan hainlerle dolu olduğunu da ekledi. Pronin yazısında şöyle devam etti: "Sadece 2006 Ağustos ayında sözde ülkenin barışçıl yollarla yeniden yapılandırılması sürecinde Rus güvenlik güçleri Çeçenya'da 30 kişi kaybetti."

Utro.ru'nun Pronin'in makalesini yayınlamasından bir gün sonra Moskovaski Komsomolets de Rus askerlerinin Çeçenya'da ağır kayıplar vermeye devam ettiklerini ama bunu çok az kişinin bildiğini söyleyerek başlayan bir yazı yayınladı. Yazının yazarı Vladimir Rehalov ordunun Çeçenya'nın dağlarındaki özel birliklerinde iki ay önce büyük kayıplar verildiğini belirtti. Rehalov yakında Çeçenya'da önemli değişiklikler olacağını da ima etti. Gazeteci bu önemli değişikliklerin iki habercisini açıkladı. Bir etnik Rus'un Rus yanlısı Çeçen hükümetinin yeni içişleri bakan yardımcısı olarak atanması ve Kadirov'un görüntülerinin Rus TV kanallarından kaybolması.

Uzun zamandır FSB ile bağlantıları olduğu bilinen Rus gazeteci Rehalov hangi değişikliklerden söz ediyor olabilirdi? Çeçenya'daki giderek kötüleşen askeri durum hem FSB'yi hem de orduyu yeni seçenekler ve yeni şamar oğlanları aramaya zorluyor. Siloviki savaşın Çeçenleştirilmesini unutup Çeçen köy ve kasabalarında eski General Yermolov tarzı savaşa dönmesini –toplu terör ve büyük çaplı temizlik operasyonları- öneriyor. Pronin yazısında güvenlik güçlerinin 'daha da sert olunması gerektiğini' söylediklerini belirtiyor ve ekliyor: "Aksi halde direnişçiler bir gün savaşı diğer bölgelere yaymak için Çeçenya sınırlarının dışına çıkar."

Çeçenya'daki askeri başarısızlıkları için gerekli olan şamar oğlanına gelince Rus güvenlik güçleri Ramzan Kadirov'un en iyi aday olacağını düşünüyor. Görünen o ki, ne zaman başlarındaki komutanları 'Çeçen sorununu' çözmedeki başarısızlıkları yüzünde onları eleştirse FSB ve ordu komutanları Çeçen direnişine karşı zaferlerinin önündeki tek engel olarak Kadirov'u işaret etmeye hazırlar.

Ajans Kafkas