Papa'nın Persli dediği Hacı Bayram Veli'mi?

Diyanet aylık dergisinin son sayısında yeralan ve Diyanet İşleri Başkan Yardımcısı Mehmet Görmez'in kaleme aldığı yazıda, Bizans Kralı 2. Manuel ile iyi eğitimli bir Persli'nin tartışmasından örnekler vererek Hz. Muhammed(s.a.v) hakkında çirkin yorumlarda bulunan Papa'nın bahsettiği 'Persli'nin büyük bir ihtimalle Hacı Bayram Veli olduğu belirtildi.
Bizans'ın o dönem Osmanlı Devleti'ne bağlı bir vasal (hem vergi ödeyen hem asker temin eden) olduğu belirtilerek, Papa'nın konuşmasında kaynak olarak gösterdiği 2. Manuel'in Osmanlı'nın asker talebi üzerine 1391 yılında ordusuyla Ankara'ya geldiği ifade etti.

7 GÜN 7 GECE MÜNAZARA

Koyu bir dindar olan Bizans Kralı 2. Manuel'in Papa'nın dediği gibi askeri bir kampta değil bir Pers müderrisin evinde misafir olarak kaldığını belirten Görmez, 2. Manuel'in "Pers Müderris" adlı ev sahibiyle, İslam ve Hristiyanlığı mukayese eden ve 7 gün 7 gece süren bir münazara yaptığını, tartışmanın çok hararetli geçtiği yedinci gecede Kral'ın "Muhammed'in getirdiği yeni şeyleri bana göster bakalım! Bunu yaptığında, vaaz ettiği inancı kılıçla yaymayı buyurması gibi yalnızca kötü ve insanlık dışı şeyler göreceksin" sözlerini sarfettiğini kaydetti.

Bu tarihi münazarayı 2. Manuel'den başka nakleden bir bilgi kaynağı olmadığını vurgulayan Görmez, Pers Müderris'in kimliğine ilişkin çarpıcı bir iddiaya da yer verdi. Görmez, bir Fransız araştırmacının Pers Müderris'in Hacı Bayram Veli olduğunu iddia ettiğini, Hacı Bayram Veli ile ilgili bütün kaynaklarda "Müderris" sıfatının kullanılmasının da bu bilgiyi kısmen doğruladığını, çeşitli Türk araştırmacıların yaptıkları çalışmalarda da Pers Müderris ile ilgili bu tespite katıldıklarını belirtti.

KONUŞMASI YANLIŞ DOLU

1966 yılında Lübnan asıllı Theodore Khoury'nin 26 bölümden oluşan bu tartışmayı kitap haline getirdiğini anlatan Görmez, "Ve kitap Khoury'nin de çabasıyla İslam'a karşı Hristiyanlığı savunan, Hristiyanlık savunusu edebiyatının önemli bir manifestosuna dönüşür" dedi. Papa'nın Regensburg Üniversitesi'nde yaptığı ünlü konuşmada bu münazaraya değindiğini hatırlatan Görmez, konuşmadaki hatalı ve yanlış bilgileri tek tek sıraladı.

Görmez, Papa'nın sözkonusu münazarada "İncil ve Kur'an'daki inançsal oluşumların tümü üzerinde durulduğunu, özellikle Tanrı ve İnsan tasviri, '3 kanun' ya da '3 yaşam düzeni' denen Eski Ahit-Yeni Ahit-Kur'an çevresinde döndüğünü" söylediğini, ancak kitabın böyle bir muhtevası olmadığını bildirdi. Yine Papa'nın Bizans Kralı'na dayanarak söylediği "Bakara Suresi'nde yer alan "Dinde zorlama yoktur" ayetinin, Hz.Muhammed'in henüz güçlü olmadığı, tehdit altında olduğu dönemden kaldığı" şeklindeki iddianın gerçeği yansıtmadığını, Kralın bu ayetin nerede indiğini bile bilmediğini, üstelik ayetin öne sürüldüğü gibi Mekke'de değil Medine'de nazil olduğunu belirtti.

MANUEL'İN KURGUSU MU?

Görmez, 2.Manuel ile Hacı Bayram Veli arasındaki münazara ile ilgili tartışmadan yola çıkarak iki önemli tespitte bulundu. Görmez, "Eğer 2.Manuel, Hacı Bayram Veli gibi bir zata bu soruları yöneltmiş ve hiçbir tepki almamışsa o çağda Anadolu'da İslam hoşgörüsü ve inanç özgürlüğünün bir altın sayfasını bugün bir kez daha insanlığa ilan etmiştir. Yok eğer, 2.Manuel daha sonra diyalogları kaleme alırken olayı yeniden kurgulamışsa o takdirde Papa 16.Benedikt, Regensburg'da verdiği bir derste düpedüz uydurma olan bir bilgi kaynağını konuşması için hareket noktası olarak kabul etmiştir" dedi.





yenisafak