İran ile Umman, Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin ortak komitenin ilk toplantısını gerçekleştirdi. Toplantı, iki ülke arasında dünyanın en önemli deniz geçişlerinden biri olan Hürmüz Boğazı’nın idaresi konusunda yeni bir iş birliği sürecinin başladığı şeklinde değerlendirildi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X hesabından yaptığı açıklamada, toplantının Maskat ziyareti sırasında Umman Dışişleri Bakanlığı nezdinde özel yetkili büyükelçi Abdulaziz el-Hinai ile gerçekleştirildiğini bildirdi.
Garibabadi, görüşmelerde İslamabad Mutabakat Zaptı’nın 5. maddesi çerçevesinde, Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan ülkelerin hak ve çıkarlarını dikkate alan bir yönetim anlayışının ele alındığını belirtti.
Garibabadi açıklamasında, “Boğazla ilgili mevcut meseleleri değerlendirirken, İslamabad Mutabakat Zaptı’nın 5. maddesi ve kıyıdaş devletlerin egemenlik hakları çerçevesinde boğazın gelecekteki yönetimine ilişkin görüş alışverişinde bulunduk” ifadelerini kullandı.
Görüşmelerde, kıyı ülkelerinin meşru haklarını koruyan ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli ve istikrarlı bir geçiş güzergâhı olarak kalmasını sağlayacak ortak yönetim mekanizmalarının ele alındığı kaydedildi.
5. madde ne öngörüyor?
İslamabad Mutabakat Zaptı’nın 5. maddesine göre İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki idaresi ve denizcilik hizmetlerinin belirlenmesi amacıyla Umman Sultanlığı ile görüşmeler yürütecek. Bu süreç, diğer Körfez kıyıdaş ülkeleriyle istişare edilerek, ilgili uluslararası hukuk kuralları ve Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan devletlerin egemenlik hakları çerçevesinde yürütülecek.
Söz konusu gelişme, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Ummanlı mevkidaşı Bedr el-Busaidi arasında daha önce gerçekleştirilen üst düzey temasların ardından geldi. İki bakan, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer hizmetleri ve idari denetimin geleceğini belirlemeye yönelik ikili bir diyalog başlatılması konusunda mutabakata varmıştı.
İran ve Umman, İslamabad Mutabakat Zaptı’nın takibi kapsamında ortak komitenin kurulması konusunda daha önce görüş birliğine varmıştı.
Arakçi: Hürmüz İran yönetiminde kalacak
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, 28 Haziran’da yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın idaresine herhangi bir yabancı müdahalenin kabul edilmeyeceğini vurguladı.
Bağdat’ta Iraklı mevkidaşı Fuad Hüseyin ile düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın İran yönetimi altında bulunduğunu belirterek, mevcut engellerin kaldırılması halinde Umman ile yapılan mutabakat çerçevesinde normal işleyişin 30 gün içinde yeniden başlayacağını söyledi.
Arakçi, “İran dışında herhangi bir tarafın boğazın yönetimine müdahalesi, yeniden açılma sürecini geciktirir ve bölgedeki gerilimi artırır” dedi.
İranlı bakan, tüm taraflara mutabakat hükümlerine bağlı kalma ve süreci amacından saptırmama çağrısı yaptı. Arakçi ayrıca İran ile Irak arasındaki stratejik ilişkilerin Tahran açısından öncelikli olduğunu belirterek, iki ülke arasındaki bağların güçlendirilmesi konusunda kararlı olduklarını ifade etti.
Hürmüz Boğazı meselesinin ötesinde Arakçi, bölge ülkelerine Körfez güvenliğini dış güçlerin müdahalesini dışlayan yeni bir çerçevede yeniden ele alma çağrısında bulundu.
Arakçi, “Bölgenin tüm ülkelerini kapsayan ve bölge dışından herhangi bir ülkenin varlığını ya da müdahalesini dışlayan yeni bir güvenlik çerçevesine ulaşmalıyız” ifadelerini kullandı.