F-35'lerde KOD skandalı

Cumhuriyet tarihinin en büyük savunma ihalesi ABD"nin çıkarlarına hizmet edecek

15 Milyar Dolarlık maliyetiyle Cumhuriyet tarihinin en büyük savunma alımı olarak değerlendirilen F-35 savaş uçağı projesinde Kod krizi. ABD"nin F-35 uçaklarının bilgisayar kodlarını diğer ortak ülkelere vermeye yanaşmaması en büyük endişeyi oluşturuyor. Bu durum alınan uçakların ABD"nin istemediği hiçbir yerde kullanılamayacağı anlamına geliyor.

Cumhuriyet tarihinin en büyük ihalesi olan F- 35 savaş uçakları ile ilgili mutabakat imzalandı. Buna göre ABD"nin öncülüğünde geliştirilen yeni nesil savaş uçaklarının F-35"lerden Türkiye 100 adet alacak. 15 milyar dolarlık maliyetiyle Cumhuriyet tarihinin en büyük alımı olarak değerlendirilen ihale, imzalanan mutabakata rağmen bir çok soruyu da beraberinde getiriyor.

İhale ile ilgili tedirginliğe neden olan soruların başında ise "Kaynak Kod"la ilgili tartışmalar geliyor. ABD"nin F-35 uçaklarının bilgisayar kodlarını alıcı ülkelere vermeye yanaşmaması en büyük endişeyi oluşturuyor. Çünkü ABD Savunma Bakanlığı Pentagon F-35"lerin yapımında kullanılan bilgisayar yazılımlarının kodlarını alıcı diğer ülkelere vermek istemiyor. Bu durum alınan uçakların ABD"nin istemediği hiçbir yerde kullanılamayacağı anlamına geliyor. Bu yazılım kodları uçağın her şeyi demek. Yazılım kodları değiştirildiği zaman uçak kullanılamaz hale geliyor. Bu da uçağı alan ülkelerin ABD"ye bağımlılığını daha da arttırıyor.

Krize neden olmuştu

Sözkonusu bu endişe nedeniyle ilk kriz İngiltere ile ABD arasında patlak vermişti. İngiltere ABD"ye F-35"lerin kritik bilgisayar kodlarını kendisiyle paylaşmaması halinde 12 Milyar sterlin tutarındaki F-35 siparişini iptal etme tehdidiyle bulunmuştu. İngiltere bununla da yetinmeyerek diğer proje ortağı bazı ülkelerle "Kod paylaşımının" sağlanması konusunda Hollanda"da yapılan bir toplantının da öncülüğünü üstlenmişti.

280 milyar dolarlık dev proje

Türkiye ile ABD arasında Washington"da imzalanan mutabakat, Türkiye"yi F-35 savaş uçağı projesinin üretim aşamasında yer alacak 9 ülkeden biri haline getiriyor. Ancak bunun karşılığı olarak Türkiye önümüzdeki 15 yılda 100 adet F-35 uçağı almayı taahhüt ediyor. Yeni nesil savaş uçağı F-35"lerin diğer proje ortağı üye ülkeler ise İngiltere, İtalya, Hollanda, Avustralya, Danimarka, Kanada ve Norveç"den oluşuyor. ABD'nin Lockheed Martin şirketinin önderliğinde geliştirilmekte olan F-35 uçaklarından 3 bin adet üretilmesi planlanıyor. Proje 280 milyar dolarlık bütçesiyle dünyanın en büyük savunma programı niteliğini taşıyor. 14 milyar dolarlık maliyetiyle de Türkiye açısından Cumhuriyet tarihinin en büyük savunma ihalesi olarak dikkat çekiyor.


MilliGazete