Görevde geçirdiği 10 yıllık süreyi Financial Times’a verdiği mülakatta değerlendiren Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, çok taraflılıktan ülkelerin yalnızca kendi gündemlerini dayattığı bir döneme geçişi analiz ederken, uluslararası sistemin sarsıldığını ve bu sarsıntının merkezinde ABD'nin İsrail'i koruma politikasının yattığını dile getirdi.
"Güvenlik Konseyi ABD Vetolarıyla Felç Oldu, Cezasızlık Hakim"
Uluslararası sistemin kalbinde yer alan BM Güvenlik Konseyi'nin mevcut durumunu değerlendiren Guterres, kurumun jeopolitik bölünmeler yüzünden kilitlendiğini belirtti. Guterres, sistemi tıkayan ana unsuru şu sözlerle ifşa etti:
"Güvenlik Konseyi, bu 10 yıl içinde jeopolitik bölünmeler nedeniyle fiilen felç oldu. Bunun en bariz örneği ABD'nin İsrail'in Orta Doğu'daki ve özellikle Gazze'deki faaliyetleriyle ilgili peş peşe kullandığı vetolardır. Güvenlik Konseyi müdahale etme konusunda tam bir kapasite eksikliği göstermiştir. Bu yüzden artık bir 'cezasızlık' hissi hakim duruma geldi."
Genel Sekreter, bu cezasızlık halinin çatışmaları önleme ve çözme konusundaki etki güçlerini dramatik bir şekilde azalttığını, ülkelerin kural tanımaz davranışlarının bedelini ödemeyeceklerini düşünmelerine yol açtığını kaydetti.
"Süper Güçler İradelerini Dayatamıyor, Güçlerinin Sınırlarını Anlamalılar"
Batı'nın ve özellikle ABD'nin "süper güç" konumunun dünyadaki yeni gerçeklikler karşısında eridiğine dikkat çeken Guterres, tek kutuplu dünya düzeninin son bulduğunu şu sözlerle ifade etti:
"Bence süper güçlerin güçlerinin sınırlarını anlamalarının zamanı geldi. Son dönemde yaşananlara bakarsanız, süper güçlerin çeşitli durumlarda kendi iradelerini veya güçlerini dayatma kapasitelerinin ciddi şekilde sınırlandığını görürsünüz. ABD ve İran ile yaşananlara bakın. Süper güçler, işlerin artık değiştiğini anlamak zorundalar. Farklı ülkelerin ağırlığı değişti ve bu, güç ilişkilerinin kurulma biçiminde kaçınılmaz olarak bir etki yaratacaktır."
Bu değişimin zorunlu bir çok kutupluluk getirdiğini ifade eden Guterres, "Süper güçlerin küresel çapta ağırlığının zorunlu olarak azalacağı" tespitinde bulundu.
"İsrail'in Politikaları Uluslararası Barışa Gerçek Bir Tehdittir"
BM'nin Siyonist rejimin yürüttüğü katliamlar karşısında sessiz kaldığı eleştirilerine yanıt veren Guterres, sahadaki vahşeti şu sözlerle özetledi:
"Kimse bizden daha net konuşmadı. Gazze'de yaşananlar tolere edilemez şeylerdi. Ardından Lübnan'da olanlar da aynı şekilde. İsrail tarafından benimsenen politikalar, uluslararası barış ve güvenliğe yönelik gerçek bir tehditti. Biz pozisyonumuzu uluslararası ilkelerin savunusunda çok net tuttuk."
İsrail'in Birleşmiş Milletler'e ve özellikle UNRWA'ya yönelik işbirliğini kesme kararı ve kurumu "önyargılı" olmakla suçlaması karşısında Guterres net konuştu:
"Genel Sekreterlik pozisyonu olarak, önyargı fikrini tamamen reddediyorum. Aksine, biz tarihin doğru tarafında yer aldık."
Amerikan Finansal Şantajı Kurumu Çökertemedi
ABD'nin özellikle Trump yönetimi döneminde başlayan ve BM'yi terbiye etmeyi amaçlayan finansal şantaj ve bütçe kesintilerine de değinen Guterres, kurumu ayakta tutmak için dramatik önlemler aldıklarını söyledi. Guterres, yaklaşık 4 milyar dolarlık devasa bütçe açığına rağmen insani yardım ve sahadaki varlıklarını koruduklarını; süreci yönetebilmek adına 2026 bütçesinde kadroları yüzde 22 oranında azalttıklarını belirtti.
Guterres, "Amerikan yönetiminde bir değişiklik olacağını ve mevcut fonlarda ciddi bir azalma yaşanacağını anladığımız için kendimizi hazırladık. Kurumların çökeceğini sananlar oldu ama hiçbir şey çökmedi" diyerek emperyalist finansal baskılara karşı alınan tedbirlerin altını çizdi.