İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran gazetesine verdiği röportajda, İslamabad Mutabakatı’nın artık uygulanabilir bir belge olmadığını belirtti. Arakçi, Washington’ın bu belgede üstlendiği taahhütlerin ve bunların yerine getirilmesiyle nihai bir anlaşmanın yolunun açılabileceği ilkesinin iki tarafça hâlâ kabul edildiğini söyledi.
Hürmüz hangi şartlarda açılacak?
İki günlük plana göre Washington, ilk gün tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi, İran’a yönelik petrol yaptırımlarının kaldırılması, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılması yönündeki taahhütlerini yerine getirecek. Bu adımlar tamamlanırsa İran, ikinci gün Hürmüz Boğazı’nı ticari gemi trafiğine açacak. Aynı gün, İran’ın nükleer programını da kapsayan nihai anlaşma için müzakereler başlayacak.
Arakçi, Tahran’ın bu öneriyi ABD’deki seçimlerden yaklaşık on gün önce Washington’a ilettiğini, ancak olumlu yanıt alamadığını söyledi. Sürenin kısaltılabileceğini belirten Arakçi, “İki günlük takvimi bir güne, hatta iki saate indirmek isterlerse bunda sorun yok. Önemli olan taleplerimizin karşılanması” dedi.
Tahran’ın yedi günlük önerisinde ise boğazın altıncı gün açılması, tarafların üzerinde uzlaştığı konularda görüşmelerin yedinci gün başlaması öngörülüyor. Arakçi, kamuoyunda “İran’ın yedi şartı” olarak bilinen bu planın aslında yediden fazla madde içerdiğini söyledi. Washington’ın sonradan getirdiği yeni yaptırımların kaldırılması da Tahran’ın talepleri arasında.
Trump’tan açık bir beyan istedi
Arakçi, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşma istemediği yönündeki açıklamasına değinerek, “İlk talebimiz, anlaşmaya varmak istediğini açıkça ilan etmesi” dedi. İranlı bakan, Tahran’ın bu kez koşulların değiştiğine güvenebilmesi için Washington’ın somut adımlar atması gerektiğini söyledi.
Arabulucuların iki başkent arasında mesaj ve öneri taşıdığını belirten Arakçi, ABD’nin şartların nasıl uygulanacağına ilişkin tekliflerini görüşmeye hazır olduklarını kaydetti. Maddelerin nasıl kaleme alınacağının ve iki tarafın da kabul edeceği bir anlaşmaya nasıl dönüştürüleceğinin müzakereye açık olduğunu belirtti.
Nükleer stoklar için iki kırmızı çizgi
Arakçi, nükleer maddeler konusunda çözüm bulunabileceğini, ancak Tahran’ın iki kırmızı çizgisi olduğunu söyledi. Buna göre nükleer maddeler İran dışına çıkarılmayacak ve mevcut stoklar ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılacak. Arakçi, arabulucuların bazı önerilerini değerlendirmeye açık olduklarını, ancak nükleer dosyanın diğer başlıklarla birlikte ele alınması gerektiğini belirtti. Bu konudaki kararların İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin müzakere komitesinde alındığını ve Konsey’in onayına sunulduğunu aktardı.
“Ne savaş ne barış hâli sona ermeli” diyen Arakçi, bölge ülkelerinin savaştan çıkarması gereken en önemli dersin, güvenliklerini bölge dışından gelen güçlere emanet edemeyecekleri olduğunu söyledi.