7 yıl aradan sonra davayı 3 Mayıs 2007'de sonuçlandıran AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6'ncı ve 10'uncu maddelerinin ihlal edildiğine karar verdi ve Türkiye'yi toplam 44 bin Euro tazminat ödemeye mahkum etti.
Söz konusu olay 1997'de yaşandı. İzmir Fetih Sahnesi Grubu, Zargonya (Bir Hak Düşmanı) adlı oyunu o yıl 8 kez sahneye koydu. Turnenin ardından tiyatrocular hakkında 'halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik' suçlamasıyla dava açıldı. Ankara 1 No'lu DGM, TCK'nın 312. maddesine göre oyunun yazarı ve oyuncusu M.Vahi Yazar'ı 3 yıl, Nazmi Kar, Zekeriya Özen, Fuat Başarılı ve Osman Yavuz'u ise ikişer yıl hapis cezasına çarptırdı.
Temyiz talebine bakan Yargıtay 9. Ceza Dairesi sanıklara verilen cezaları az buldu. Tiyatrocular hakkında oyunun her sahnelenişi için ayrı hüküm verilmesini istedi. Ankara 1 No'lu DGM, ikinci kararında Yargıtay'ın bozma gerekçesine uydu. 'Bir Hak Düşmanı' adlı oyunu Amasya'da 2, Karabük'ün Yenice ilçesinde 2, Zonguldak'ta 2, Bartın ve Domaniç'te de birer kez olmak üzere toplam 8 defa oynadıkları için ceza 8'e katlandı. Mehmet Vahi Yazar'ın cezası 24 yıl hapis, 12 milyon 384 bin lira ağır para cezası olarak belirlendi. 4 oyuncuya da aynı suçtan 16'şar yıl hapis, 10 milyon 520'şer bin lira ağır para cezası verildi.
DGM'nin kararı Yargıtay tarafından da onaylanınca tiyatrocular cezaevine girdi. Karar tiyatrocuların avukatları aracılığı ile 3 Nisan 2000'de AİHM'ye taşındı. Dava dilekçesinde tiyatrocuların adil yargılanmadığı için 6'ncı maddenin, fikir özgürlüğü çiğnendiği için de 10'uncu maddenin ihlal edildiği ileri sürüldü. 7 yıllık aradan sonra 3 Mayıs 2007'de davayı sonuçlandıran AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6'ncı ve 10'uncu maddelerinin ihlal edildiği gerekçesiyle Türkiye'yi mahkum etti. Karar gereği 4 tiyatrocuya 10 biner Euro tazminat ödenecek. Tiyatrocuların hepsi için ayrıca 4 bin Euro mahkeme masrafı parası verilecek. Türkiye, üç ay içinde karara itiraz edebilecek. Oyunun yazarı ve oyuncusu M. Vahi Yazar ise dava açmasına rağmen takibini yapmadığı için Türkiye Cumhuriyeti devletinden tazminat kazanamadı, davası düştü.
Cezaevinden çıkan tiyatroculardan Nazmi Kar işsiz ve İzmir'de yaşıyor. Türkiye'de ikamet eden Fuat Başarılı tiyatroya devam ediyor. Avrupa'da yaşayan Zekeriya Özen ve Osman Yavuz hakkında ise bilgi yok. Davanın avukatı Süleyman Çetin Tulum, Türkiye'deki müvekkilleriyle görüştüğünü belirtirken, "Nazmi Kar ve Fuat Başarılı'ya ulaştım. Zekeriya Özen ile Osman Yavuz Avrupa'da yaşadıkları için henüz ulaşamadım. Devlet kişi başına 10 bin Euro tazminat ve toplam 4 bin Euro dava takip masrafı olmak üzere 44 bin Euro tazminat ödeyecek. Oyunun yazarı ve oyuncusu Mehmet Vahi Yazar da karşı dava açtı. Fakat takip etmediği için davası düştü, herhangi bir tazminat hakkı bulunmuyor. Devletin üç ay içinde itiraz hakkı var; ama devlet bu gibi davalarda itiraz etmiyor. Bundan sonra iade-i itibar davaları açma yoluna gideceğiz. Çünkü müvekkillerim maddi ve manevi zarara uğradılar. Fikrin en açık icra edileceği yer tiyatrolar olmalıdır." dedi.
Mazlum Der Genel Başkanı Ayhan Bilgen ise, "Özellikle kültür haklarının kullanımı konusunda esnek olunmalı. AİHM'den böyle bir karar çıkmasının bu konuda önemli bir adım olacağına inanıyorum." diye konuştu. Tiyatro grubunda bilirkişi ve cemaat lideri rolünü oynayan Nazmi Kar ise, karar hakkında şu değerlendirmeyi yaptı: "Hayatımda ilk defa tiyatroda oynamıştım, mahkum oldum. Dava Nuh Mete Yüksel zamanında açıldı. AİHM kararıyla yapılan haksızlığın giderileceğine inanıyorum."
Arşivden/ 06-Şubat-1997-Milliyet :
RP'li Başkan gözaltında
Yıldız'ın 24 saatlik kaçışı Emniyet'te sona erdi
Tolga ŞARDAN, Ahmet KÖPRÜLÜ - ANKARA
SİNCAN'da Türkiye'deki laik ve demokratik rejimi yıkmayı hedefleyen konuşmaların yapıldığı "Kudüs Gecesi"nin organizatörü RP'li Belediye Başkanı Bekir Yıldız, 24 saatlik kaçışın ardından gözlem altına alındı. Yıldız, teslim olup ifade vermek için geldiği DGM Başsavcılığı'nda soruşturmayı yürüten Savcı Nuh Çetinkaya'yla görüşmek istedi. Ancak savcı kabul etmeyince, DGM'den Terörle Mücadele Şubesi ekiplerine teslim edildi.
İçişleri Bakanı Meral Akşener'in önceki gün görevden aldığı Yıldız, Ankara DGM Başsavcılığı'nın "yakalama ve gözaltı" talimatından sonra kayıplara karışmıştı. Sincan'da yoğun güvenlik tedbirleri alan Ankara Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı Terörle Mücadele Şubesi ekipleri, önceki günü ve geceyi kaçak başkan Yıldız'ı aramakla geçirdi.
RP'li Yıldız ise, önceki gün öğle saatlerinden itibaren cep telefonuyla emniyet yetkilileriyle görüşmeye başladı. Emniyet yetkililerine iftardan sonra teslim olacağını bildiren Yıldız, gece boyunca teslim olmadı. Bunun üzerine polis, Yıldız'ı bulabilmek için Sincan ve çevresinde yeniden operasyon başlattı. Dün öğle saatlerinde yeniden polisle irtibat kuran Yıldız, aynı gün içinde DGM Başsavcılığı'na teslim olacağını ifade etti.
YILDIZ DGM'DE
Yıldız dün saat 14.15'te korumaları eşliğinde Ankara DGM Başsavcılığı'na geldi. Kudüs Gecesi'yle ilgili soruşturmayı yürüten askeri Savcı Albay Nuh Çetinkaya'yla görüşmek isteyen Yıldız, bunu başaramadı. Çetinkaya'nın kendisiyle görüşmek istemediğini bildirmesi üzerine DGM'deki Polis Karakolu'na götürülen Yıldız, ardından Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi ekiplerince gözlem altına alındı.
Yıldız, DGM'de gazetecilerin sorularını yanıtsız bırakarak, "Basın bizi çok seviyor. Sağolun, sizin sayenizde bunlar oldu" dedi.
BAYRAMI GÖZALTINDA GEÇİRECEK
Yıldız'ın kendilerini kasıtlı olarak oyaladığını ifade eden bir yetkili, "Geç teslim olması kendi zararına oldu. Savcılığın on gün gözetim süresi vermesi halinde bayramı gözlem altında geçirecek" diye konuştu.
Yıldız hakkında 2911 sayılı "Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası" ve 3713 sayılı "Terörle Mücadele Yasası"na muhalefet suçundan soruşturma açılacağı öğrenildi. Yetkililer, DGM Savcılığı'nın söz konusu yasaya aykırı hareket eden Yıldız'ın tutuklanmasını isteyeceğini de kaydetti.
Bu arada kamuoyunda infial yaratan Kudüs Gecesi için Ankara Valiliği ve Sincan Kaymakamlığı'ndan herhangi bir izin alınmadığı ortaya çıktı. Ankara DGM Başsavcılığı'nın yaptığı soruşturmada, Sincan Belediyesi yetkililerinin sözkonusu gece için resmi başvuru yapıp izin almadıkları anlaşıldı. Böylece, Kudüs Gecesi'nin 2911 sayılı yasaya aykırı olarak düzenlendiği belirlendi.
TİYARROCULAR DA GÖZALTINDA
RP'li Belediye Başkanı Yıldız'ın düzenlediği Kudüs Gecesi'nde İntifada'yı anlatan oyunda rol alanlardan altı kişi de Sincan'da gözlem altına alındı. Terörle Mücadele Ekipleri'nin önceki gece Sincan'da yakaladığı tiyatrocular Selçuk Öz, Abdulkadir Erkmen, Selami Yılmaz, Veysel Kılıçaslan, Haluk Toplu ve İsa Çelik, sorgulanmak üzere Ankara Emniyet Müdürlüğü'ne sevkedildi.
YILDIZ'A ZAM
Belediye Meclis Başkanvekili Nurullah Bülbül başkanlığında dün toplanan Sincan Belediye Meclisi, İnterstar Muhabiri Işın Gürel'e yapılan saldırıyı kınadı. Belediye Meclisi'nin CHP'li üyesi Kemal Baştimur, Gürel'e saldırıyı "Bu gidiş iyi değil. Birtakım yanlışlar yapılıyor" sözleriyle protesto etti.
MHP'li üye Osman Akdoğan da, sözlerini "yanlış ve kasıtlı" olarak değerlendirdiği Yıldız'ın, imzasını Fatih'in tuğrasına benzetmeye çalışan bir kişi olduğunu vurguladı.
Belediye Meclisi, RP'li üyelerin oylarıyla dün gözlem altına alınan Yıldız'ın maaşına da zam yaptı. Yıldız'ın maaşı yılbaşından geçerli olmak üzere 130 milyon liradan 210 milyon liraya yükseltildi.