Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye hakkında açılan iki davayı bugün karara bağladı.
Anayasa Mahkemesi tarafından 2001 yılında kapatılan Fazilet Partisinden 1999 yılında TBMM'ye seçilen Bekir Sobacı'nın yaptığı başvuruyu değerlendiren AİHM, ''Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) özgür seçimlerle ilgili 1. protokolünün 3. maddesinin Türkiye tarafından ihlal edildiğine'' hükmetti, ancak maddi tazminata gerek görmedi.
AİHM, Sobacı'nın AİHS'nin 9,10 ve 11. maddelerinden yaptığı şikayetlerin de incelenmeye alınmasını kabul etmedi.
AİHM, Erkal Balçık'ın 6 arkadaşıyla yaptığı ortak başvuruda da ''Türkiye'nin, AİHS'nin kötü muamele ve işkencenin yasaklanması ile dernek ve örgüt kurma hakkıyla ilgili maddelerini ihlal ettiği'' görüşüne vardı.
Türkiye, karar gereği sadece Sema Gül ve Semiha Kırkoç'a 3'er bin avro ödeyecek.
Strasbourg mahkemesi, diğer başvuru sahipleri için tazminata gerek görmedi.
OLAY NASIL BAŞLADI, SOBACI NE DEDİ?
FP'li Sobacı'nın TBMM Genel Kurulu'nda Başbakanlık Teşkilat Yasası'nda değişiklik öngören KHK görüşülürken, görüşlerini açıklamak üzere kürsüye çıktı. Sobacı, sokaklardaki esnaf eylemlerinin insan hakları ihlallerinden kaynaklandığını belirterek, "Daha sokaktakilere katılacak milyonlar var. Dini inançları, kültürleri ve eğitim hakları engellenen milyonlar var. Silahlarına, toplarına güvenenler, Şah'ları, Marcos'ları ve SSCB'deki ideolojik devleti koruma görevini yapan silahlı güçleri Kızıl Ordu dahil görevini yerine getirememiştir" diye konuştu.
ÖNCE BAŞKAN'LA TARTIŞTI
Sobacı'nın sözlerine oturumu yöneten Meclis Başkan Vekili Murat Sökmenoğlu müdahale ederek, "Konuşmanıza biraz dikkat etmenizi rica ediyorum" dedi. Bunun üzerine Sobacı, "Zülfüyare mi dokunuyor sayın Başkan?" diye karşılık verdi. Sökmenoğlu da, "Sayın Sobacı, zülfüyare değil, yüreğime dokundu da ondan..." dedi. Sobacı, "O yürek kimde daha kuvvetli onun üzerinde tartışmayalım. Onlar izafi şeyler, subjektif değerlendirmeler. Oralara girmeyelim" diye devam etti.
Toplumsal yüzleşme yapılamadığı sürece hiçbir konuda yol alınamayacağını kaydeden Sobacı'nın olay cümlesi işte o an ağzından çıktı: "Türkiye sütü bozuk bir 28 Şubat sürecinden sonra geldiği bu noktada bugün debelenmektedir, çıldırmaktadır."
Bu ifade üzerine Sökmenoğlu, Sobacı'yı uyarak, "Kimin sütü bozuk belli değil..." diyerek mikrofonun sesini kesti.
Sobacı, bunun üzerine elindeki metinleri yırtarak sinirli bir şekilde salona fırlattı. Sökmenoğlu da bu hareket üzerine "Beğenmiyorsan istifa et" deyince Sobacı oturduğu yerden, "Ne sırat köprüsü... Sen sine-i millete böyle mi gittin?" diye bağırdı.
FP: SÖZLER SOBACIOĞLU'NU BAĞLAR
Sobacı ile Sökmenoğlu arasında yaşanan bu dialoglar ardından söz alan FP Grup Başkanvekili Avni Doğan Milli Görüş çizgisinin "tarihsel geri adım atışı"nı ispatlayan su ifadeyi hemen oracıkta kullandı: "Sobacının söyledikleri tamamen onu bağlar."
Bunun üzerine Sobacı, kendisine yakın bulduğu bir kaç FP'liye "Bu partide durmak hata aslında" diyerek hiddetle Genel Kurulu terkettiği öğrenildi.
GENELKURMAY DAVA AÇTI
Genelkurmay Başkanlığı Genel Sekreterliği, işte bu konuşmalar ertesinde, "TSK kendisine yönelik bu seviyesiz ve mesnetsiz ithamları nefretle kınamaktadır" açıklamasını yaptıktan sonra Adalet Bakanlığı'na Sobacı hakkında TCK'nin 159. maddesinden dava açması için suç duyurusunda bulundu. Genelkurmay açıklamasında şöyle denildi: "Fazilet Partisi Tokat Milletvekili Bekir Sobacı; konu ile hiçbir ilgisi olmadığı halde, TSK'yi anti demokratik devletlerin orduları ile mukayeseye yeltenmiş, yaptığı hakaretleri, 'Sütü bozuklar' şeklinde ifade ettiği çirkin boyutlara taşımaya kadar götürmüştür. Adı geçen kişi hakkında yasal işlem için gerekli girişim başlatılmış bulunmaktadır."
FP GERİ ADIM ATTI, İHRAÇ DA ETMEDİ
FP, bu gelişmelerin üzerine başından beri yanında yer almama tavrını sürdürdü. FP Grup Başkanvekili Bülent Arınç, "Sobacı'nın konuşmaları yanlış ve talihsizcedir. Ben olsam öyle bir konuşma yapmazdım" derken Genel Başkan Recai Kutan da Sobacı hakkında inceleme başlatıldığını açıkladı.
Ancak Sobacı’nın ihraç edilmesi konusu, FP’yi böldü. Bazı üyeler Sobacı’ya ihraç cezası verilmesi halinde 28 Şubat’ı tabanlarına anlatamayacaklarını savundu. Genel Başkan Yardımcısı Ertan Yülek de Sobacı’nın TSK’ya hakaret eden bir konuşma yapmadığını savundu. Tabandan gelen "ceza vermeyin" tepkilerini değerlendiren ve Sobacı’yı Disiplin Kurulu’na sevk eden yönetim ise, ihraç yerine hafif ceza verme kararı aldı.
SOBACI MİLLETVEKİLLİĞİNDEN OLDU
Ama Anayasa Mahkemesi Sobacı'nın sözleri unutmadı, FP'yi kapatırken Tokat Milletvekili Bekir Sobacı'nın da üyeliğini iptal etti. Yüksek mahkeme, Sobaca'nın 12 Nisan 2001 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada sarfettiği ‘‘Sütü bozuk 28 Şubat’’ sözleri nedeniyle üyeliğini bitirdiğini açıkladı.